Полоцкий государственный университет

Полоцкий
государственный
университет

Вестник Полоцкого государственного университета. № 7.
Серия А. гуманитарные науки. 2005г.

 

Майоров А.В. Из истории белорусского летописания: Полоцкая летопись В.Н. Татищева

Анализируются сохранившиеся свидетельства о до сих пор не найденной Полоцкой летописи, указывающие на ее существование и историческую ценность летописи.

 

ИСТОРИЯ

Борун Е.Н. Полоцкий Спасо-Евфросиньевский женский монастырь: век ХХ (исторический очерк)

Рассмотрена история Полоцкого Спасо-Евфросиньевского женского монастыря в ХХ веке – одного из древнейших на территории Беларуси. Приводится обширный фактический материал, позволяющий рассмотреть различные аспекты деятельности обители в этот период (основной акцент делается на материальное и духовное устройство).

 

Якубаў В.У Рыга ў палітыка-эканамічнай сістэме Рэчы Паспалітай у канцы XVI – пачатку XVII стагоддзя

Разгледжана праблема эканамічных і палітычных узаемасувязяў Рыгі з Вялікім княствам Лі-тоўскім і Каронай Польскай у канцы XVI – XVII cтст. Зроблены высновы аб выключнай важнасці Рыгі для эканомікі Вялікага княства Літоўскага і прыарытэце ўраднікаў княства пры ажыццяўленні палітык Рэчы Паспалітай адносна горада.

 

Дук Д.У. Да пытання гістарыяграфіі метадалогіі археалагічнага даследавання Беларусі ў ХІХ стагоддзі

На падставе вывучэння гістарыяграфіі археалагічнага даследавання Беларусі ХІХ ст. разгледжана дынаміка развіцця археалагічнай метадалогіі: ад палявой часткі і камеральнай апрацоўкі да стварэння тэарэтычных высноў. Прапануецца вылучэнне асноўных этапаў развіцця метадалогіі археалагічнага даследавання Беларусі ў ХІХ ст.

 

Мядзведзева В.У. Копыская касцярэзная майстэрня ХІІ стагоддзя

На тэрыторыі Беларусі на сёняшні дзень выяўлена восем касцярэзных майстэрняў перыяду ХІІ – ХVІІІ cтст. У дадзеным артыкуле апавядаецца аб самай ранняй з іх, якая датуецца ХІІ ст. Майстэрня выяўлена ў Копысі на гарадзішчы «Пятроўскі вал». Уяўляе сабой амаль поўны комплекс рамеснай майстэрні: сыравіна, нарыхтоўкі, паўфабрыкаты, гатовыя вырабы, адыходы вытворчасці і інструменты апрацоўкі косці і рога.

 

Емельянчик О.А. Антропоэкологическая характеристика населения города-замка Горы Великие
(по краниологическим материалам конца XVI – середины XVIII века)

Представлены результаты антропоэкологического исследования краниологической серии конца XVI – середины XVIII в. н.э. из небольшого частновладельческого города-замка Горы Великие (теперь Горецкий район Могилевской области). На основании анализа демографического состояния, а также распространения некоторых маркеров стресса, таких как травматизм и сribra orbitalia, дается оценка общего состояния здоровья и адаптивных реакций в исследованной популяции.

 

Філіпенка У.С. Уплыў знешняга асяроддзя на сістэму народнай медыцыны беларусаў Падзвіння

Разглядаецца ўплыў некаторых прыродных і культурных фактараў на народную медыцыну беларусаў Падзвіння. На базе этнаграфічных крыніц, сучасных даследаванняў і ўласных палявых матэрыялаў аўтар прыходзіць да высновы, што шматлікія ўзвышшы, камяні, водныя аб’екты, а таксама бытаванне ў рэгіёне лазні абумоўліваюць адметнасць народнамедыцынскіх уяўленняў і лекавальных практык. Гэта дазваляе казаць пра народную медыцыну беларусаў Падзвіння як пра адносна самастойную сістэму.

 

Чарнякевіч І.С. Сваяцкія адносіны падчас вясельнага абраду на Беларускім Палессі (другой палова ХІХ – першая палова ХХ ст.)

На падставе багатага этнаграфічнага матэрыялу (значная частка якога друкуецца ўпершыню) асвятляюцца пытанні фарміравання сваяцкіх адносін падчас вясельнага абраду на Беларускім Палессі. Асобная ўвага звяртаецца на рэгіянальныя і лакальныя асаблівасці абрадавых дзеянняў. Не з’яўляючыся асноўнай функцыяй вясельнага абраду, складванне сваяцкіх адносін прасочваецца ў многіх вясельных рытуалах.

 

Касцюкевіч С.У. Цацкі-прылады для гульні ў беларусаў

На падаставе вывучэння беларускіх народных цацак у музеях Беларусі і за яе межамі аналізуецца выкарыстанне цацак-прылад для гульні ў народных гульнях беларусаў. Разглядаюцца не толькі функцыі беларускіх народных цацак, але і іх сімвалічны сэнс у культуры беларусаў.

 

ФИЛОСОФИЯ

Румянцева Т.Г., Белоус И.А. Р. Рорти: «Какая история философии возможна?»

Представлены взгляды одного из популярнейших американских философов Р. Рорти – автора весьма оригинальной историко-философской модели, радикально пересматривающей всю предшествующую культурно-интеллектуальную традицию.

 

Бортнік І.А. Вытокі і фарміраванне парадыгмы талеранцыі ў еўрапейскай культуры

Разгледжана праблема фарміравання парадыгмы талеранцыі ў еўрапейскай культуры. Даецца аналіз вытокаў сацыяльна-палітычнага феномена ў культурнай традыцыі Еўропы. Акцэнтуецца ўвага на ўключанасці ідэй і ўстановак талеранцыі ў структуру глыбокіх ментальных зрухаў ва ўмовах пераходу ад сярэдневяковага да новаеўрапейскага грамадства.

 

Пущина А.И. Персоналистский принцип в традиции неотомизма

Анализируется персоналистский принцип в философии неотомизма.

 

Плюта А.А. Мадыфікаваны арыстацелізм як падмурак для грамадска-палітычных канцэпцый Вялікага княства Літоўскага ў эпоху Адраджэння

Разглядаецца праблема рэцэпцыі палітычнага вучэння Арыстоцеля ў айчыннай палітыка-прававой думцы Вялікага княства Літоўскага ў эпоху Адраджэння. Аналізуюцца прычыны звароту да вучэння грэчаскага філосафа, а таксама змест палітычных праектаў айчынных мысліцеляў, дзе гэтае вучэнне праектуецца і праламляецца.

 

КУЛЬТУРОЛОГИЯ

Джумантаева Т.А. Предметы литургического обихода и личного благочестия XI – XIII веков в музейном собрании Национального Полоцкого историко-культурного музея-заповедника

Рассматриваются возможности реконструкции христианской традиции на основе коллекции предметов литургического обихода и личного благочестия в музейном собрании Национального Полоцкого историко-культурного музея-заповедника периода Древней Руси.

 

Сидорович Л.Н. Переинтонирование напевов псальм Василия Титова на тексты «Рифмотворной псалтири» Симеона Полоцкого неизвестными русскими композиторами XVIII – XIX веков

Исследуются псальмы на тексты «Рифмотворной псалтири» Симеона Полоцкого из многочисленных древнерусских рукописных сборников кантов и псальм, находящихся на хранении в фондах крупнейших библиотек России (г.Москва, г.Санкт-Петербург).

 

Шыдлоўскі С.А. Шляхецкі саслоўны ідэал у творах Яна Баршчэўскага

Мэта працы – прааналiзаваць сацыяльна-культурныя стэрэатыпы i этнiчную iдэнтычнасць прадстаўнiкоў прывiлеяваных станаў у Беларусi першай паловы ХIХ стагоддзя. Аналiз адбываецца на аснове твораў аднаго з пачынальнiкаў новай беларускай лiтаратуры Яна Баршчэўскага.

 

Цветков Ю.Л. Венский музыкально-театральный модерн

Исследуется музыкальная и театральная культура Вены конца ХIХ – начала ХХ века.

 

ЛИТЕРАТУРОВЕДЕНИЕ

Шаманская Л.П. Счастливые и счастливцы в драматургии Ф. Шиллера

Анализируется проблема счастья в эстетике и драматургии Ф. Шиллера.

 

Ясюкевич О.Ю. Особенности пространственной организации новелл Вашингтона Ирвинга

Исследуется проблема пространственной организации новелл Вашингтона Ирвинга.

 

Гуревич Р.В. Творчество Гуго фон Гофмансталя в контексте австрийской литературы конца XIX – начала XX века

Творчество писателя анализируется в контексте немецкоязычной и западноевропейской культуры конца XIX – начала ХХ в.

 

Даніленка С.І. Асаблівасці асэнсавання гендэрных стэрэатыпаў у кантэксце інфернальнай вобразнасці беларускай літаратуры ХІХ – пачатку ХХ стагоддзя

Аналізуюцца асаблівасці асэнсавання гендэрных стэрэатыпаў у кантэксце інфернальнай вобразнасці беларускай літаратуры ХІХ – пачатку ХХ стагоддзя.

 

Нестер Н.В. Образ Рима в поэзии Эзры Паунда

Анализируется специфика восприятия Рима в поэзии Эзры Паунда в контексте его многочисленных стихотворений о различных городах.

 

Путрова М.Д. Анализ рассказа Л. Андреева «Молчание» сквозь призму лингвистических знаний

Анализируется достоверность и эффективность описания феномена молчания в одноименном рассказе Л. Андреева с точки зрения постулатов коммуникативной лингвистики и современной теории нарратива.

 

Кондаков Д.А. «Антитеатр» Э. Ионеско и «новый роман»: пути неоавангардизма

Историческое движение французского литературного неоавангардизма («антитеатр» Э. Ионеско и «новый роман») рассматривается с точки зрения общности эстетических и мировоззренческих установок. Делается вывод о том, что художественные находки упомянутых писателей являются одновременно продолжением традиций авангардизма начала ХХ века и переходом к поэтике постмодернизма.

 

Бароўка В.Ю. Мастацкі этнаграфізм у творах беларускіх празаікаў ХХ стагоддзя пра вёску: тыпы, функцыі, дынаміка

Вывучэнне нацыянальнай спецыфікі айчыннага прыгожага пісьменства – адна з актуальных задач сучаснага літаратуразнаўства. Артыкул прысвечаны аналізу тыпаў, функцый і дынамікі мастацкага этнаграфізму ў творах беларускіх празаікаў ХХ стагоддзя пра вёску.

 

Зачевский Е.А. Мартин Вальзер и его роман «Защита детства»

Анализируется роман одного из крупнейших современных немецких писателей в контексте истории и литературы Федеративной Республики Германии.

 

Багарадава Т.Р. Мастацкая трансфармацыя праблемы чалавечага быцця на матэрыяле беларускай «ваеннай» аповесці В. Быкава і І. Навуменкі

Аналізуецца трансфармацыя катэгорыі «быццё» ў дачыненні да праблем чалавека. Робіцца мастацкі аналіз дадзенага пытання, неабходны для асэнсавання беларускай «ваеннай» аповесці (на матэрыяле творчасці В. Быкава і І. Навуменкі).

 

Леонова Е.А. К проблеме «эстетического кода» Эльфриды Елинек (роман «Пианистка»)

Анализируется специфика художественного метода Э. Елинек на примере романа «Пианистка».

 

ЛИНГВИСТИКА

Струкава С.М. Старадаўнія назвы промыслаў

Артыкул з’яўляецца працягам папярэдніх публікацый аўтара, прысвечаных аналізу асобных устарэлых намінацый, вядомых па творах беларускай мастацкай літаратуры.

 

Путрова М.Д. Кросскультурное исследование дисфлуэнтности сквозь призму гендера

Интерпретируются результаты исследования дисфлуэнтности в вербальном поведении мужчин и женщин четырех культур: белорусской, русской, английской и американской. Общие показатели дисфлуэнтности гендерно мало дистинктивны, в то время как многие их разновидности обнаруживают значительные корреляции с гендером говорящего.

 

Лебедева И.Г. Формирование стратегии восприятия слога в процессе эволюции перцептивно-артикуляционной базы французского языка у белорусов

На примере коррекции перцептивной модификации выпадения консонантных и вокалических составляющих французского слога у белорусов рассматривается динамика изменений стратегий восприятия речи.

 

Лебедева И.Г. Проблема единицы восприятия речи

Анализируются теории, принимающие за минимальную единицу восприятия гиперпризнак и дифференциальные признаки, и доказывается значимость слога как элементарной оперативной единицы.

 

РЕЦЕНЗИИ

Грешных В.И., Яновская Г.В. Вирджиния Вулф: лабиринты мысли. Серия «Классика мировой литературы: интерпретации». – Калининград: Издательство КГУ, 2004. – 146 с. (Кондаков Д.А.)