Полоцкий государственный университет

Полоцкий
государственный
университет

ВЕСТНИК ПОЛОЦКОГО ГОСУДАРСТВЕННОГО УНИВЕРСИТЕТА
СЕРИЯ А. ГУМАНИТАРНЫЕ НАУКИ. 2010. № 7

Нестер Н.В. Полоцк в книге И. Мессения «Scondia illustrata»

Представлено исследование, проведенное в рамках темы «Культура Полоцка и Полоцкого региона в контексте европейской культуры: история и современность в комплексном рассмотрении». Объек-том исследования является пятнадцатитомный труд шведского историка Иоанна Мессения (Johannes Messenius, 1579 – 1636) «Scondia illustrata»; предмет исследования – город Полоцк в книге И. Мессения «Scondia illustrata». Сформулированы задачи – разыскать, перевести и прокомментировать фрагменты, связанные с Полоцком. Выявлено своеобразие исторического и культурного развития Полоцка в европейском культурном контексте. Упоминания г. Полоцка в книге И. Мессения «Scondia illustrata» сводятся к 1563 –1579 годам. Шведский историк ограничивается лишь называнием Полоцка в связи с конкретными историческими событиями и не дает городу какой-либо развернутой характеристики.

POLOTSK TOWN IN “SCONDIA ILLUSTRATA” BY J. MESSENIUS

N. NESTER

The following research is accomplished within the bounds of the “Culture of Polotsk and Polotsk region in the context of European culture: history and present in the complex consideration” theme. The subject of the research is “Scondia illustrate”, a fifteen-volume work by Johannes Messenius (1579 – 1636), a Swedish historian. The object of the research is Polotsk town in J. Messenius, “Scondia illustrate”. The aim of research is to explore the peculiarities of the historic and cultural development of Polotsk in the European cultural context. In connection with the aim the following tasks were set: to find, translate and comment upon the fragments, dealing with Polotsk. The work on the theme started with the study of volumes XIII – XV of the primary source. Yet, only the use of the full electronic text of the fifteen-volume “Scondia illustrate” in the digital library of Krakow allowed us to reach the aim of the research.

Кежа Ю.М. Генезіс княжацкай улады на беларускіх землях у VIII – XI стагоддзях

Даследаванне характарызуе эвалюцыю і развіццё інстытута княжацкай улады на беларускіх зем-лях ад перыяду «ваеннай дэмакратыі» (VI – VIII стст.) да станаўлення самастойнага Полацкага кня-ства ў ХІ стагоддзі. Аналіз зроблены на падставе вывучэння крыніц (летапісаў, літаратурных твораў) і гістарыяграфіі. Зроблены параўнаўчы аналіз генэзісу княжацкай улады Полацкага і Тураўскага земляў-княстваў у кантэксце дзяржаватворчых працэсаў іншых зямель Беларусі і Усходняй Еўропы. Адзначаецца, што з прыходам нарманаў-варагаў змяняецца характар княжацкай улады (сацыяльнае адасабленне карэлюецца з этнічным). У канцы Х – пачатку ХІ стагоддзя за князем замацоўваецца статус вярхоўнага ўладара сваёй зямлі, гаранта абароны княства ад знешняй небяспекі і ахоўніка ўнутранага міру. Адбываецца канчатковая лігітымізацыя княжацкай улады ў мясцовым грамадстве. У ХІ стагоддзі на землях Кіеўскай дзяржавы ўзнікае праблема наследавання княжацкай спадчыны, якая з пачатку ХІІ стагоддзя становіцца актуальнай і на Полаччыне.

GENESIS OF THE OF KNYAZ POWER IN BELARUS LANDS IN 8 – 11th CENTURIES

J. KEZHA

The research characterizes evolution and development of institute of knyaz power in Belarus lands from the period of “military democracy” (6 – 8 centuries) to the establishment of independent Polotsk principality in the 11 century. The analysis is carried out on the bases of examination of written sources (chronicles, literary works) and historiography. A comparative analysis of the origin and development of knyaz power of Turov and Polotsk lands-principalities in the context of state-establishing processes in other lands of Belarus and Eastern Europe. It is stated that with Norman-Varangian arrival the character of the knyaz power changes (social segregation correlates with the ethnical one). The period of the 11 century in Belarusian lands can be characterized as the time of the Polotsk state growth. The Supreme power during this period belongs to the knyaz. But the character of the political power of the knyaz can’t be estimated as a monarchy because the power of the knyaz wasn’t absolute.

Чараўко В.У. Матэрыялы да карты пахавальных помнікаў Беларускага Падзвіння XIV – XVIII стагоддзяў

Вывучэнне пахавальных помнікаў дае інфармацыю аб асаблівасцях матэрыяльнай, а ўскосна – і духоўнай культуры людзей мінулага. Артыкул прысвечаны пытанню картаграфавання пахаваль-ных помнікаў Беларускага Падзвіння XIV – XVIII стагоддзяў. Перыяд XIV – XVIII стагоддзяў з’яўляецца перспектыўным для вывучэння з прычыны недастатковай вывучанасці пахавальных помнікаў гэтай эпохі. У ходзе падрыхтоўчага этапа былі ўдакладнены межы даследуемага рэгіёну. На падставе абагульненай інфармацыі складзены спіс пахавальных помнікаў, які налічвае каля сотні пазіцый. Улічаны такія катэгорыі аб’ектаў, як познесярэднявечныя курганныя пахаванні, курганна-жальнічныя могілкі, магілы з каменнымі надмагіллямі і крыжамі, пахаванні ўнутры культавых пабудоў, а таксама памінальныя курганы. Вынікам стала «Карта пахавальных помнікаў Беларускага Падзвіння XIV – XVIII стагоддзяў». Карту плануецца ўдакладняць з улікам вынікаў новых археалагічных адкрыццяў.

MATERIALS TO THE MAP OF FUNERAL MONUMENTS IN BELARUSSIAN DVINA REGION OF THE 14 – 18 CENTURIES

V. CHARAUKO

Funeral monuments are the integral part of the material and spiritual culture. Their study gives an opportunity to get the information about special features of a burial custom, its dependence on the buried person’s social and religious status. Funeral monuments from 14 – 18 centuries in Belarussian Dvina region are almost unexplored. The necessary part of their study is the mapping. A map of funeral monuments gives the opportunity to analyze them visually: to see the mutual location, to draw conclusions about their localization according to the nature objects, to expose the districts of maximal concentration. The article deals with the question of mapping of funeral monuments in Belarussian Dvina region in 14 – 18 centuries. The preparatory period preceded the mapping, the borders of the studied region were specified and the information about the known archeological objects was systematized. As a result the list of funeral monuments was formed, it counts about one hundred positions. The result of mapping of the known objects is “Map of the funeral monuments in Belarussian Dvina region in 14 – 18 centuries”, which will be specified after new discoveries.

Мацук А.У. Аршанская павятовая эліта ў часы панавання Аўгуста ІІІ

Даследуюцца роля і структура павятовай эліты Аршанскага павета ў часы панавання Аўгуста ІІІ. Дэталёва разглядаецца фарміраванне аршанскай павятовай эліты і ўплыў магнацкіх груповак на яе склад. Даказана, што найбольшымі ўплывамі сярод аршанскай павятовай эліты валодала Фамілія на баку якой выступалі лідэры мясцовай эліты: аршанскі гродскі староста Ян Юзэфовіч, аршанскі войскі Марцін Ратомскі, аршанскі гродскі суддзя Антоні Хлебніцкі Юзэфовіч, браслаўскі стольнік і аршанскі падстароста Аляксандр Тадэвуш Ваўжэцкі, аршанскі гараднічы, а потым аршанскі гродскі пісар Антоні Слешыньскі. Сілаў палітычных апанентаў Фаміліі прыхільнікаў Радзівілаў хапала ў большасці выпадкаў толькі на зрыў аршанскіх соймікаў.

THE REGIONAL ELITE OF ORSHA DURING THE REIGN OF AUGUST III

А. МАTSUK

The noble family of Jozefowich was the most authoritative among regional elite of Orsha at that period. During the reign of August III, representatives of this family occupied key post in Orsha region – grodski starasta. The most influential among magnate families in Orsha region were: Radzivily, Chartaryjskija, Sapegi, Aginskija, Patockija, Pacei. The magnates group “Family” holds the most influential position. Leaders of the regional elite of Orsha (grodski starasta Jan Jozefowich, vojski Marcin Ratomski, grodski judge Antoni Chliabnicki Jozefowich, padstarasta Aliaksandr Tadevush Wawrzecki, garadnichy Antoni Sliashynski) were on its side. In some situations authority of Radzivils supporters gave them opportunity only to disrupt sejmiks of Orsha. Local leader of Radzivils supporters grodski clerk (pisar) of Orsha, and then stolnik Jan Zambrzycki rather often made concessions to the magnates group “Family”. In that case Radzivils supporters could elect their representatives (as deputies and ambassadors) only with the help of magnates family of Aginskija.

Уваров И.Ю. Проблемы исследования историографии шляхты и сословно-представительных органов власти в период становления и развития Великого княжества Литовского до Люблинской унии 1569 года

Рассматриваются существующие в отечественной исторической науке различные концепции и точки зрения о развитии феодализма на белорусских землях в период становления и развития Великого княжества Литовского в XV – XVI века. Научный интерес к истории развития сословия шляхты ВКЛ проявили ученые еще в конце XIX века. Благодаря целой плеяде видных российских, а затем советских медиевистов появились фундаментальные труды, посвященные развитию сословно-представительной системы власти, финансов, организации вооруженных сил страны, становлению правовых норм, адми-нистративным и аграрным мероприятиям и др. Опираясь на современные методы научного исследования, авторы работ воскресили эпизоды исторических событий. Они сумели удачно подобрать материал источников по разным аспектам истории, что делает каждую работу эмоциональной по содержа-нию и ясной по смыслу. В трудах присутствует стремление авторов к самостоятельному решению сложных вопросов истории.

PROBLEMS OF SURVEY OF GENTRY HISTORIOGRAPHY AND CLASS-REPRESENTATIVE REGULATORY BODIES IN THE PERIOD OF FORMATION AND DEVELOPMENT OF THE GREAT LITHUANIAN PRINCIPALITY TILL LUBLIN UNION 1569

I. UVAROV

Various conceptions and points of view (which exist in domestic historical studies) on the feudalism development in the Byelorussian lands in the period of foundation and development of the Great Lithuanian Principality in the 15 – 16 centuries are stated in the given research. The scientific interest to the history of gentry’s development in the Great Lithuanian Principality was revealed by the scientists at the end of the 19 century. Thanks to the great group of well-known Russian and then soviet mediaevalists fundamental works devoted to the estate representative authoritative system, finances, armed forces of the country appeared (development of the juridical norms, administrative, agricultural activities, etc). The authors armed with the sophisticated methods of the scientific investigation made very attractive works in which they skillfully revived the episodes of the historical events. They managed to select successfully the material sources of various aspects in history. This phenomenon makes each work emotional by content and clear by sense. These works reveal the aspiration of their authors for the independent solution of the complicated problems in the history.

Глазырын С.Я. Рэвалюцыйная сітуацыя 1861 – 1862 гадоў у Віцебскай губерні

Дадзены артыкул прысвечаны падзеям, якія адбываліся на працягу 1861 – 1862 гадоў на тэры-торыі Віцебскай губерні і папярэднічалі ўзброенаму паўстанню. У савецкай і сучаснай гістарыяграфіі гэты перыяд вядомы як перыяд складвання рэвалюцыйнай сітуацыі. Даецца характарыстыка форм і метадаў барацьбы ў Віцебскай губерні на працягу 1861 – 1862 гадоў; аналізуецца колькасны і сацыяльны склад удзельнікаў рэвалюцыйных выступленняў. Звяртаецца ўвага на рэвалюцыйныя сувязі ўдзельнікаў барацьбы Віцебскай губерні і расійскіх рэвалюцыйных дэмакратаў. Прадстаўляюцца асноўныя праграм-ныя дакументы цэнтральных і мясцовых органаў кіраўніцтва рэвалюцыйнай барацьбы. Упершыню зроблена спроба сістэмнага аналізу пазначаных падзей на тэрыторыі Віцебскай губерні з прыцягненнем раней невядомых архіўных крыніц.

REVOLUTIONARY SITUATION OF 1861 – 1862 IN VITEBSK REGION

S. GLAZYRYN

The article is devoted to events that took place in Vitebsk region during 1861 – 1862 and preceded the beginning of insurrection here. The author made an attempt to analyze those events and used some archival sources that were not published early. Reasons for the national and liberation struggle were described. The author analyzed social, political and economical composition of the revolutionary organizations in Vitebsk region. The second issue under research is the problem of tasks and results of the insurrection. The main program documents of the institution of rebel are presented. The problem of the revolutionary contacts between Russian and Belarusian democracy during 1861 – 1862 are solved.

Лабоха Г.М. Храмы прападобнай Еўфрасінні ў Полацкай епархіі: параўнаўчы аналіз умоў існавання і развіцця

Параўнаўчы аналіз датычыцца Свята-Еўфрасіннеўскай царквы ў в. Бароўка Верхнядзвінскага р-на і ўласна Еўфрасіннеўскай, інакш «Цёплай», царквы, што была пабудавана ў межах архітэктурнага ан-самбля Полацкага Спаса-Еўфрасіннеўскага жаночага манастыра. Праведзены параўнаўчы аналіз існавання і дзейнасці вызначаных храмаў у рэтраспектыве часу. Разгледжаны кампазіцыйна-мастацкія характарыстыкі і асаблівасці канструкцыйнага вырашэння храмаў. Вызначаны тагачасныя стылявыя напрамкі і ступень іх уплыву на знешнюю архітэктуру і планіровачную арганізацыю храмавых помнікаў. Раскрыты ўмовы і спецыфіка існавання помнікаў сакральнага дойлідства. Паказана дваістасць стаўлення савецкіх органаў дзяржаўнага кіравання да Рускай Праваслаўнай Царквы на прыватным прыкладзе іх адносін да Спаса-Еўфрасіннеўскага манастыра і Свята-Еўфрасіннеўскай царквы ў в. Бароўка. Для больш дэталёвага параўнаўчага аналізу тагачаснай эпохі ў жыцці манастырскага комплекса прыведзены кароткі экскурс яго сучаснага становішча.

ORTHODOX CHURCHES DEVOTED TO ST. EUPHROSINIA: COMPARATIVE ANALYSIS OF CONDITIONS OF EXISTENCE AND DEVELOPMENT

G. LABOCHA

Comparative analysis concerns St. Euphrosinia’s church in Borovka village Verhnedvinsk area and strictly ‘Warm’ church that was built in border of the architectural ensemble of Polotsk female monastery. Comparative analysis of existence and activity of chosen temples is organized in retrospection of time. The composite-artistic features and particularities of the constructive solution of churches are considered. Stylistic direction of Orthodox temples and degree of their influence upon exterior and organization are determined. The article although deals with conditions and specifics of existence these sacral monuments. Short excursus of modern position of the conventual complex is brought for more detailed comparative analysis of the epoch in its existence.

Янушевич И.И. Характер и причины форсированного решения «церковного вопроса» партийно-государственными структурами в 1917 – 1924 годы

Исследуются характер и причины форсированного решения «церковного вопроса» партийно-государственными структурами в 1917 – 1924 годы. Социально-политические преобразования в Российской империи после событий октября 1917 года кардинальным способом изменили систему государственно-церковных отношений. К власти пришло атеистическое правительство, объявившее беспощадную войну религии и церкви. Главным объектом антирелигиозной деятельности большевиков стала Русская православная церковь (РПЦ). Содержание антицерковных мероприятий не всегда соответствовало задачам советского строительства. Государственная конфессиональная политика носила в указанный период откровенно репрессивный характер, зачастую не согласовывалась с выдвигаемыми партией и правительством лозунгами.

CHARACTER AND REASONS OF ACCELERATED SOLUTION OF THE “CHURCH QUESTION” BY PARTY-AND-STATE STRUCTURES IN 1917 – 1924

I. JANUSHEVICH

Socially-political reformations of the October 1917 that took place in Russian Empire cardinally changed the system of relations between church and the state. The atheistic government that came to power declared a merciless war against religion and church. The Russian Orthodox Church (ROC) became the main object of the antireligious Bolsheviks’ activity. The contents of antireligious events seldom corresponded to the main aims of the soviet development. During the mentioned period the state confessional policy had apparently repressive character, and often contradicted suggested party and state slogans.

Соколова М.А. Изучение истории общественных движений в XIX – первой трети ХХ века

К началу ХХ века сформировалось понимание того, что социальные движения – это специфическая форма коллективного поведения, которая принципиально отличается от массовых действий, классовых конфликтов, чисто политической борьбы. Полноценное теоретическое осмысление феномена затруднялось тем, что значительный объем исследований принадлежал активистам движений, а дискуссии по вопросам истории общественных движений часто носили не научный, а идеологический характер. Это отразилось на формировании терминологии, которая составила основу советской историографии и практически без существенных изменений была заимствована отечественной постсоветской историографией. Трактовки с точки зрения «заражения масс» и классовых конфликтов определили методологические подходы к анализу общественных движений в Российской империи, в том числе и в Беларуси. Оценка общественных движений давалась в соответствии с тем, насколько они отражали интересы классов как носителей объективного исторического процесса (прогрессивного развития). А успех определялся с точки зрения наличия формальной политической организации – политической партии. В результате к середине 1920-х годов общественные движения были фактически вытеснены из поля зрения историков проблематикой революционного движения, а также формирования и деятельности политических партий, которые возглавили массовое народное (рабочее и крестьянское) движение.

M. SOKOLOVA

By the beginning of the 20th century there formed an understanding that social movements are a specific form of collective behavior, which differs fundamentally from mass activity, class conflicts, purely political struggle. The rigorous theoretical apprehension of the phenomenon was difficult, because the considerable part of the research belonged to the movements’ activists, and the discussions of the issues related to the history of social movements possessed not scientific but ideological character. This affected the elaboration of terminology, which became the base for Soviet historiography and virtually without essential modifications was borrowed by native post-Soviet historiography. Interpretations in terms of “contagion of masses” and class conflicts determined methodological approaches to the analysis of social movements in the Russian Empire including Belarus. The evaluation of social movements was given as far as they reflected interests of classes as carriers of objective historical process (progressive development). And the success was determined in terms of the existence of formal political entity – political party. As a consequence by the middle of 1920-s social movements, were actually displaced from the field of vision of historians by the problems of the revolutionary movement as well as establishing and activity of political parties, which headed mass national (workers and peasants) movement.

Сумко А.В. Перыядызацыя дзяржаўнай палітыкі ў кнігавыдавецкай справе БССР (1919 – 1941 гг.)

Разглядаецца накіраванасць дзяржаўнай палітыкі з 1919 па 1941 год у кнігавыдавецкай справе БССР з вылучэннем асноўных этапаў: у 1919 – 24 гадах суіснавалі дзяржаўная, кааператыўная, прыватная формы кнігавыдавецтва; у 1925 – 1929 – адбывалася ўмацаванне дзяржаўнага сектара, аднак за выдавецтвамі захоўвалася пэўная доля самастойнасці; у 1930 – 1935 – удасканальваўся механізм падсправаздачнасці выдавецтваў партыйна-дзяржаўным органам; у 1936 – 1941 – была канчаткова ство-рана цэнтралізаваная кнігавыдавецкая сістэма. Накіраванасць і змястоўнасць кнігавыдавецкай палітыкі ў БССР залежылі ад грамадска-палітычнай і эканамічнай сітуацыі ў краіне, установак камуністычнай партыі аб ролі і месцы літаратуры ў сацыялістычным грамадстве.

PERIODIZATION OF STATE POLICY IN BSSR BOOK PUBLISHING (1919 – 1941)

А. SUMKO

The article deals with the trend of the state policy from 1920 till 1941 in the book publishing in BSSR and specifies its main stages: in 1920 – 1924 there existed state, cooperative and private forms of book publishing; in 1925 – 1929 the reinforcement of the state form but publishing houses preserved a certain amount of independence; in 1930 – 1935 the mechanism of subordination of the publishing houses to party and state structures improved; in 1936 – 1941 a centralized book publishing systems was finally created.

Римко О.Г. Деятельность сельскохозяйственных переселенческих товариществ в БССР в 1925 – 1927 годах на примере Полоцкого округа

Рассматривается деятельность переселенческих товариществ в 1925 – 1927 годах в БССР на примере Полоцкого округа. Логика организованной миграции в СССР диктовалась, с одной стороны, избытком сельского населения в центральных районах и связанной с этим безработицей, а с другой – возрастающей необходимостью вовлечения в хозяйственный оборот значительного массива пустующих земель Дальнего Востока и Сибири. Процесс переселения «избыточного» крестьянства в Полоцком округе проходил в русле общесоюзных тенденций. В целях улучшения хозяйственного устройства колонизируемых районов Совет народных комиссаров (СНК) постановил организовывать переселенческие то-варищества на началах добровольного объединения крестьян и предоставлять переселяющимся хозяйствам средства для наиболее эффективного использования осваиваемых земель. Переселенческая кампания сопровождалась возникновением института ходачества. Помощь государства, оказываемая в первую очередь скооперированным хозяйствам, и взаимопомощь членов переселенческих товариществ была немаловажной и существенной опорой в деле обустройства и адаптации переселенцев к новым условиям жизнедеятельности.

THE ACTIVITY OF THE AGRICULTURAL MIGRANT ASSOCIATIONS IN THE BSSR IN 1925 – 1927 BY WAY OF EXAMPLE OF THE POLOTSK DISTRICT

O. RYMKO

We examine the activities of the agricultural migrant associations in 1925 – 1927 in the BSSR by way of example of the Polotsk district. The logic of the orderly migration in the USSR was dictating on the one hand, an excess of rural population in the central areas and the unemployment connected with it, and on the other, increasing necessity of attraction for the economic circulation of a considerable array of the vacant lands of the Far East and Siberia. The resettlement process of the “surplus” peasantry in the Polotsk district was held in line with all-union tendency. The Council of People’s Commissars decided to organize the migrant associations on the basis of a voluntary union of the peasants and farmers and to give means for the most efficient utilization of the mastered lands with a view of an improvement of the economic system of the colonized areas. The resettlement campaign was accompanied by the emergence of the Institute of “hodachestvo”. The aid of state provided in the first place co-operated farms and a mutual aid of the association members was of no small importance and a substantial support in the work of the arrangement and the adaptation of the immigrants to the new conditions of life.

Нікалаева І.У. Прыцягненне жаночага насельніцтва Беларусі на прымусовыя работы ў Германію ў 1942 – 1944 гадах

Даследуецца дзейнасць германскіх акупацыйных улад па прыцягненню жаночага насельніцтва Беларусі на прымусовыя работы ў Германію ў 1942 – 1944 гадах. Даследаванне ажыццяўлялася з прыцягненнем матэрыялаў, якія знаходзяцца на захаванні ў Нацыянальным архіве Рэспублікі Беларусь, Дзяржаўных архівах Брэсцкай, Віцебскай, Гродзенскай і Мінскай абласцей, а таксама апублікаваных дакументальных крыніц, якія характарызуюць сацыяльна-эканамічныя і ідэалагічныя аспекты нацысцкай палітыкі на акупаванай тэрыторыі Беларусі, раскрываюць работу партыйных і камсамольскіх органаў сярод жаночага насельніцтва ў тыле ворага, адлюстроўваюць удзел жанчын у антыгерманскім супраціўленні. На падставе аналізу дакументаў раскрываецца механізм рэгістрацыі працаздольнага жаночага насельніцтва, нацысцкая практыка мабілізацыі ў рэйх жаночых працоўных рэсурсаў Беларусі, а таксама супраціўленне вярбоўцы ў Германію з боку беларускіх жанчын.

ATTRACT OF FEMALE POPULATION OF BELARUS FOR COMPULSORY LABOUR IN GERMANY IN 1942 – 1944

І. NIKALAEVА

The article deals with study of the activity of German occupation in the field of attraction of female population of Belarus for compulsory labour in Germany in 1942 – 1944. There are archival materials and public documents which characterize such problems as social-economic and ideological aspects of Nazi policy on the occupied territory, the activity of the Party and Comsomol committees among the female population in the rear of the enemy and women participation in antifascist resistance. On the basis of documents the mechanism of female population registration, Nazi practice of mobilization of female labour reserves in Reich and the resistance to the recruitment in Germany on behalf of Belarusian women are investigated.

Тимофеев Р.В. Развитие ведомственного медицинского обеспечения БССР в 1943 – 1991 годах (на примере транспортных предприятий)

Предлагаемое исследование на примере транспортных предприятий отражает развитие ведомственного медицинского обеспечения в БССР в 1943 – 1991 годах. Автором были отмечены основные направления работы медицинских учреждений, которые занимались медицинским обеспечением работников транспорта, их успехи и недостатки в работе. Значительное внимание уделено изменениям в политике ведомственного медицинского обеспечения в республике, показано её влияние на состояние производительности труда. В исследовании определена зависимость ведомственного медицинского обеспечения в БССР от общесоюзных решений. Отмечены причины, по которым медицинское обеспечение работников транспорта было недостаточным и не соответствовало их воздействию на развитие социально-экономической сферы республики.

DEVELOPMENT OF DEPARTMENTAL MEDICAL PROVISION OF BSSR IN 1943 –1991 (ON THE EXAMPLE OF TRANSPORT ENTERPRISES)

R. ТIMОFЕЕV

The offered research dwells on development of departmental medical maintenance in BSSR in 1943–1991 on the example of the transport enterprises. The author has marked the basic directions of work of medical establishments, which were engaged in medical maintenance of the transport workers (achievements and failures). The significant attention is drawn to changes in policy of departmental medical maintenance in republic; the influence on a condition of productivity of work is shown. In research the dependence of departmental medical maintenance in BSSR on national decisions is determined.

Забогонская И.Л. Интерпретация понятия «странствие» в научном дискурсе

Исследуются вопросы становления и развития теоретических представлений о понятии «странствие» в зарубежной филологической науке (западной и российской). Анализируются концепции странствия, созданные разными литературоведческими школами, способы их интерпретации и системати-зации. В статье приведены различные варианты типологии парадигм этих концепций, составленные на основе междисциплинарных исследований (с учетом философского, антропологического, психологического, культурологического, исторического и других аспектов). Особое место в данном обзоре отведено работам, посвящённым этимологии и семантике исследуемого понятия, сравнительно-историческому анализу возникновения и развития концепций странствия и их традиционных вариантов в европейской культуре и литературе. Анализ построен с учётом обширного литературоведческого контекста – от основополагающих трудов Д.С. Лихачева, М.М. Бахтина и О.М. Фрейденберг до современных работ в области гуманитарных наук.

THE CONCEPT OF “WANDERING” IN SCIENTIFIC DISCOURSE

I. ZABOGONSKAJA

The article dwells upon theoretical representations of the concept “wandering” and their evolution in foreign philological studies. The attention is focused on conceptions of wandering, developed with the help of various analytical approaches, and on their interpretation and classification ways. Different typological paradigms of these conceptions are constituted on the basis of interdisciplinary research considering philosophical, anthropological, psychological, historical and other aspects. The review deals with the works on the etymology and semantics of “wandering”, comparative-historical analysis of its conceptions, their emerging and development in European culture and literature. A wide range of literary research is taken into consideration, starting with the basics of D.S. Lihatchev, M.M. Bahtin, O.M. Freidenberg and proceeding to modern humanitarian approaches.

Кулик О.П. Понятие фантастического: от истории к современности Изучено понятие фантастического в истории литературоведения. Показано развитие термина и понятия в историко-литературном процессе.

Исследуются достижения как отечественного, так и зарубежного литературоведения. Показано, что существуют определенные трудности с определением фантастического, так как оно используется как эстетическая категория и как литературоведческий термин. Более того, в начале XIX века данное понятие часто смешивали с понятием чудесного. К концу XIX века с появлением научной фантастики возникла проблема с ее определением. Автор трактует фантастику не как жанр, а как более крупное образование – область литературы. В качестве основной формы выражения фантастического в ХХ веке приводится научная фантастика.

THE CONCEPT OF FANTASTIC: FROM HISTORY TO MODERNITY

О. KULIK

The concept of fantastic is investigated in the history of literary criticism. The development of the concept and of the term in historico-literary process is shown. The author mentions the achievements of national and foreign literary criticism. There are certain difficulties with the definition of the fantastic, because it is used both as an aesthetic category and as a literary term. Moreover at the beginning of the 19 century this concept is often mixed with the concept of marvelous. By the end of the 19 century when science fiction appeared there was a problem with its definition. The author treats the fantastic not as a genre but as a larger structure – a mode of literature. Science fiction is cited as the main form of expression of fantastic in the 20 century.

Масловская В.А. Роль интерпретации при осмыслении художественного своеобразия автора (на примере поэзии Ф. Гёльдерлина)

Рассматриваются некоторые герменевтические подходы к объяснению культурных феноменов и интерпретации поэтико-философских текстов; обобщаются теоретические проблемы феномена «воспоминания»; подчёркиваются определённые преимущества субъективной направленности герменевтического анализа за счёт следующих принципов: исследования всякого объекта истолкования в неразрывной связи с рефлекcирующим сознанием интерпретатора, в единстве осознающего и осознаваемого, в слиянии субъективного и объективного, что помогает понять механизмы текстопорождения; раскрываются особенности отображения герменевтической традиции в изучении творчества Гёльдерлина; освещаются современные альтернативные подходы к интерпретации его поэзии. Герметичность текстов Гёльдерлина, особенно поздней лирики, вызывает интерес у исследователей. Среди многообразных интерпретаций творчества поэта всё большее значение обретает не только систематизация обширнейшего научного материала, но и поиск универсального подхода к изучению художественного наследия Гёльдерлина.

A ROLE OF INTERPRETATION IN THE COMPREHENSION OF THE ORIGINALITY OF H?LDERLIN’S POETRY

V. MASLOVSKAJA

The article deals with a number of hermeneutic approaches to the explication of cultural phenomena and the interpretation of poetico-philosopical texts. The theoretical questions of “reminiscence” are summarized. The following advantages of subjective orientation in hermeneutic analysis are stressed: the investigation of an object of explication with regard to the reflecting consciousness of the interpreter; in the unity of the realizing and the realized; in coalescence of the subjective and the objective. The above-mentioned approach helps to understand the ways of text creation, discloses the particularities of the representation of the hermeneutic tradition in studying H?lderlin’s creativity. Modern alternative approaches to interpreting his poetry are reported. H?lderlin’s lyrics, especially of the late period, is hermetic and arouse interest among the researchers. That is why it is actual not only to systematize the scientific data, but to find a certain universal approach to studying his heritage.

Марданов А.А. Пересмотр основных составляющих понятия «смерть автора»

Представлен обзор некоторых радикальных положений постмодернистской теории по отноше-нию к категориям «автор» и «авторство». Исследование направлено на выявление основных заблуждений, заключающихся в возведении в абсолют обнаруженной относительности природы этих категорий, которые разделены нами на две группы: 1) имеющие отношение к власти языка (контекста, культурного опыта предшествующих поколений) над субъектом – упразднение личности; помещение всех субъектов в один контекст; невозможность оригинальности; отказ субъекта от собственного голоса в процессе письма; отрицание внетекстовых связей; 2) относящиеся к подвижности смысла – децентрация автора, отрицание его замысла, послания, имени и функции; смещение ответственности за смысл произведения с автора на читателя.

A REVISION OF SOME OF THE FUNDAMENTAL CONSTITUENTS OF THE NOTION “THE DEATH OF THE AUTHOR”

А. MARDANOV

The article is a critical revision of the most radical postmodernist theory presumptions against the categories of “author” and “authorship” and is aimed at exposing the major fallacies consisting in rendering absolute the discovered relative nature of the associated notions. They are arranged here in two parts: a) those that deal with the power of the language over the subject – the abolition of personality; the placement of all subjects into one context; the impossibility of originality; the renunciation of the subject’s voice in the process of writing; the negation of extratextual connections – and b) those that deal with the instability of meaning – the negation of the author’s message, name and function; decentralization; the shifting of the meaning generating authority onto the reader. The criticism is carried out by resorting to traditional literary studies.

Нелепко Е.П. Драма Т. Мициньского «В мраке золотого дворца, или Базилисса Теофану» как гностико-каббалистический текст

Представлено впервые проведенное сопоставление драмы Т. Мициньского «В мраке Золотого Дворца, или Базилисса Теофану» с традиционными образами иудейской каббалы. Проанализированы примеры описаний пространства в произведении, в которых обнаруживаются каббалистические моти-вы. Приводятся примеры ситуаций и образов драмы Т. Мициньского, имеющие соответствия в традиционной каббалистической символике. Используя полученное от Творца знание человек, проходя от стадии к стадии (от сфирота к сфироту), переходит каждый раз на новый уровень осознания бытия и уподобляется Творцу. Путь, который проходит героиня драмы Т. Мициньского, – путь ошибок, блужданий, но это поиск, поиск пути к тому, кого она называет Неизвестным и Неким. И произведение Т. Мициньского можно представить как своеобразный путеводитель для адепта новой религии, религии, о которой не раз говорит его героиня.

T. MITSINSKY DRAMA “IN A GLOOM OF THE GOLD PALACE, OR BAZILISSA TEOFANU” AS A GNOSTIC-CABBALISTIC TEXT

Е. NELEPKO

In the article a comparison of T. Mitsinsky drama “In a gloom of the Gold Palace, or Bazilissa Teofanu” with traditional images of a Judaic cabbala is carried out for the first time. Examples of descriptions of space in the text, in which cabbala’s motives are found out, are analysed. The examples of situations and images of T. Mitsinsky drama, which have correspondences in traditional cabbala symbolics, are given.

Траццяк З.І. Жанр літаратурна-мастацкага дзённіка ў заходнееўрапейскай і беларускай літаратуры аб першай сусветнай вайне (на прыкладзе твораў М. Гарэцкага і Э. Юнгера)

Кніга М. Гарэцкага «На імперыялістычнай вайне» з’яўляецца значным феноменам у беларускай літаратуры аб першай сусветнай вайне. Існуе шэраг літаратуразнаўчых крыніц, у якіх разглядаюцца дачыненні гэтага твора да прац Э.М. Рэмарка, Р. Олдынгтана, А. Барбюса. У той жа час літаратурна-мастацкі дзённік беларускага аўтара застаецца практычна па-за кантэкстам падобных кніг заходне-еўрапейскіх і амерыканскіх пісьменнікаў на тую ж тэматыку. Таму бачыцца актуальным разгледзіць некаторыя тыпалагічныя схаджэнні ў творах М. Гарэцкага і нямецкага пісьменніка Э. Юнгера. Нягледзячы на розны жыццёвы вопыт, узровень адукацыі і першапачатковыя адносіны да падзей на полі бою ў кнігах назіраецца шэраг падабенстваў падчас адлюстравання стану асобы, надзеленай творчымі здольнасцямі, на вайне.

GENRE OF BELLE-LETTRES DIARY IN WEST-EUROPEAN AND BELARUSIAN LITERATURE DEVOTED TO THE WORLD WAR I EVENTS (BASED ON THE WORKS BY M. GARETSKY AND E. JUNGER)

Z. TRATSJAK

M. Garetsky’s book “At the Imperialistic War” is an important phenomenon in Belarusian literature about World War I. There are a great number of literary criticism sources dealing with the coincidences in this work and books by E.M. Remarque, R. Aldington, H. Barbusse. On the other hand, belle-lettres diary by the Belarusian author is left almost beyond the context of the similar books by west-European and American authors. It is of current interest to research some typological coincidences in M. Garetsky’s and E. Junger’s works. Despite differences in life experience, level of education and original attitudes to war, one may observe some similarities in the presentation of a creative personality at war in their books.

Багарадава Т.Р. Філасофскія матывы быцця ў кантэксце беларускай «ваеннай» аповесці (М. Гарэцкі, Я. Колас, К. Чорны)

Робіцца аналіз філасофскіх матываў у галіне беларускай літаратуры на прыкладзе разгляду «ваеннай» аповесці ў творчасці М. Гарэцкага, Я. Коласа, К. Чорнага. Даследаванне абумоўлена недастатковай распрацаванасцю аналізу філасофскіх матываў у айчынным літаратуразнаўстве, ідэалагіч-нымі асаблівасцямі ў разглядзе творчасці асобных аўтараў, у прыватнасці М. Гарэцкага. Робіцца агляд даследаванняў па адзначанай тэматыцы, спроба абгрунтавання мэтазгоднасці даследавання філасофскіх матываў у кантэксце творчасці прыгаданых аўтараў з улікам сучасных падыходаў параўнальна-гістарычнага і тыпалагічнага аналізу. Аб’ектам аналізу даследавання выступае мастацка-філасофская думка, дэтэрмінаваная ў пісьменніцкай практыцы. На падставе разгляду твораў, напісаных у розныя гістарычныя эпохі, робіцца агульны агляд тэндэнцый, якія паслужылі падмуркам для зараджэння беларускай ваеннай прозы, у прыватнасці аповесці. Сучасная беларуская літаратура плённа працягвае пошукі ў галіне ад-значанай ваеннай тэматыкі, таму дадзенае даследаванне падаецца актуальным і мэтазгодным у варунках праекцыі на перспектывы адлюстравання чалавечага быцця: сацыяльнай прыроды чалавека і праяў яго існавання.

PHILOSOPHIC MOTIVES OF EXISTENCE IN THE CONTEXT OF BELARUSIAN “WAR” SHORT NOVEL (M. GARETSKY, Y. KOLAS, K. CHORNY)

Т. BAGARADAVA

The article deals with philosophic motives of existence in the context of Belarusian literature (on the basis of the ‘war’ short novels by M. Garetsky, Y. Kolas, K. Chorny). The research is predetermined by the lack of works devoted to philosophic motives of existence and some ideological peculiarities in literary works by some authors (M. Garetsky, for instance). It is necessary to study this issue in the context of thorough analysis of the main problems of existence. The author reviews some works connected with the topic under research. The article is based on comparative and typological analysis. The subject under analysis is literary-philosophic thought determined by the writers’ practice. A general survey of tendencies which gave rise to the Belarusian “war” short novel is carried out. Modern Belarusian literature continues the research of war themes. The following article is of current interest as it deals with the prospect of human existence.

Никифоров А.А. Война на два фронта: афроамериканская поэзия о второй мировой войне

Изучаются проблемы, касающиеся второй мировой войны, недостаточно освещенные в творчестве военных поэтов США. К одной из таких проблем относится по-новому осмысленная в свете войны расо-вая сегрегация. Посвященные этой теме стихотворения известных афроамериканских поэтов Л. Хьюза, О. Додсона, Г. Брукс, а также малоизвестных авторов, таких как К. Николс и Х. Вашингтон, изучаются в контексте поэзии США о второй мировой войне. Стихотворения В. Гатри и У. Биннера, касающиеся проблемы расовой сегрегации в условиях войны, представляют собой исключение из корпуса военной поэзии, созданной авторами, не принадлежащими к афроамериканским поэтам. Анализ изучаемых стихотворений показал, что афроамериканская поэзия о второй мировой войне не сводится к поэзии борьбы за свои права, и не может рассматриваться как дополнительное средство требования равного правосудия. Эта поэзия не разрывает с традицией и одновременно органически входит в контекст поэзии США о второй мировой войне и также в контекст европейской антифашистской поэзии.

FIGHT ON TWO FRONTS: AFRICAN-AMERICAN POETRY ABOUT WORLD WAR TWO

А. NIKIFOROV

Issues dealing with World War Two, which are insufficiently covered in creative work of U.S. war poets, are depicted. Racial segregation newly comprehended in the light of war belongs to one of such issues. Devoted to this matter, poems by several well-known African-American poets L. Hughes, G. Brooks, as well as by some little-known authors, such as C. Nichols and H. Washington, are studied in the context of U.S. World War Two poetry. Touching upon racial segregation in conditions of the war, poems by W. Guthrie and W. Bynner appear to be an exception from the body of war poetry, created by the authors which do not belong to African-American poets. The analysis of poems under consideration has shown that African-American poetry on World War Two cannot be reduced to poetry of struggle for equal rights and cannot be regarded as an additional means to claim for equal justice. This poetry doesn’t break up with the tradition and organically enters the context of U.S war poetry as well as the context of European antifascist poetry.

Пономаренко Ю.В. Жанровый комплекс в романе Джона Фаулза «Червь»

В романе «Червь» (Maggot, 1985) Фаулз создает альтернативную модель прошлого и объединяет две реализации мифологической модели реальности с точки зрения истории общества и с точки зрения личной судьбы человека (агиографическое и историографическое начало). Духовный и социальный планы текста сформированы с помощью черт ряда традиционных жанров. На духовном плане история Ребекки Ли – новое Евангелие, а Вечный Июнь – Царствие Небесное, их пересечению соответствуют черты жанров видения и пророчества. На социальном плане – это документированное описание событий, произошедших в Англии XVIII века, что соответствует жанру исторической хроники. Вечный Июнь имеет идеальное общественное устройство, и на пересечении с историческим пластом романа возникает структура жанра утопии.

THE COMPLEX OF GENRES IN JOHN FOWLES’ NOVEL “A MAGGOT”

J. PONOMARENKO

John Fowles creates alternative model of reality in “A Maggot” (1985) and combines the hagiographic and historiographic principles which correspond to spiritual and social levels of the novel. “A Maggot” is based on the complex of medieval genres. On the spiritual level the life history of Rebecca Lee is the new Gospel, and June eternal is Heaven, such combination has features of the prophetic and visionary literature. On the social level we can see England of 18th century and description of events, which have been shown by documents in order to reconstruct the genre of historical chronicle. June eternal has ideal social structure and reflects the genre of Utopia.

Пятровічава Л.І., Андрэева В.В. Аповесць «Мёртвым не баліць» у поўным зборы твораў Васіля Быкава ў 14 тамах: метадалагічныя і метадычныя аспекты тэксталагічнай падрыхтоўкі тэксту

Разглядаецца тэкст аповесці Васіля Быкава «Мёртвым не баліць», апублікаваны ў 3 томе Поўнага збору твораў у 14 тамах. З дапамогай франтальнай зверкі машынапісу, прыжыццёвых выданняў і тэксту Поўнага збору твораў, а таксама аналізу крыніц па творчай гісторыі аповесці (успамінаў, лістоў, інтэрв’ю), аўтары ацэньваюць узровень тэксталагічнай падрытоўкі тэксту і каментароў да яго, паказваюць асноўныя недахопы і перавагі выдання. Названы прычыны з’яўлення памылак набору ў сучасных выданнях, якія прынцыпова адрозніваюцца ад ранейшых з-за пераходу ад ручнога набору да машыннага сканавання і распазнавання друкаванага арыгінала. На падставе атрыманых звестак сфармуляваны метадалагічныя прынцыпы вывучэння тэкстаў аповесці ў прыватнасці і твораў 2-й паловы ХХ стагод-дзя ўвогуле, метадычныя прыёмы падрыхтоўкі такіх тэкстаў да друку.

THE SHORT NOVEL “THE DEAD FEEL NO PAIN” IN V. BYKAU’S COMPLETE WORKS IN 14 VOLUMES: METHODOLOGICAL AND METHODICAL ASPECTS OF TEXTUAL PREPARATION

L. PJATROVICHAVA, V. АNDREEVA

The text of the V. Bykau’s short novel “The Dead Feel No Pain” published in the 3rd volume of Complete Works in 14 volumes is analyzed in this paper. Its textual preparation was estimated with frontal revise of all lifetime publications, typescript and novel text in Complete Works in 14 volumes. The authors examined a number of sources related to the history of the short novel creation such as memoirs, letters, interviews etc. The comments were analyzed as well. Some strengths and weaknesses of this publication were detected. The researchers allocate new reasons for emergence of misprints due to the change from hand-setting to scan and machine character recognition. Methodological principles and methods of textual preparation of V. Bykau’s texts and other writers’ texts in the second half of 20 century were formulating on the base of this investigation.

Лебедева И.Г., Пилимон Ю.П. Возрастные особенности темпоральной организации речи

Представлены результаты проведенного в Полоцком государственном университете компаративного исследования с привлечением испытуемых 10, 40 и 60 лет, говорящих на французском, русском и белорусском языках. Исследовались различия в скорости артикуляции, паузация. Выполнено сравнение проявления хезитации в каждом из языков. Показано, что каждый речевой сегмент характеризуется протяженностью во времени. Время определяет длительность единиц различной иерархии – звука, слога, акцентного единства, фразы. Изменение длительности внутри фразы или высказывания формирует темп речи, составляющими которого выступают скорость артикуляции, количество пауз и их продолжительность. Составляющие речевого темпа обнаруживают как межъязыковую, так и внутри-языковую вариативность. Неодинаковыми оказываются как временные характеристики индивидов, говорящих на разных языках, так и темпоральная организация речи людей, принадлежащих к различным возрастным или социальным группам внутри одного языка.

AGE-DEPENDENT VARIATION OF TEMPORAL ORGANIZATION OF SPEECH

I. LEBEDEVA, J. PILIMON

Every segment of speech has temporal organization. Unities of different hierarchy – sound, accentual unities and phrase – have duration. Variation of duration of a phrase forms tempo. Components of tempo are as follows: speed of articulation, the number of pauses and their duration. There are differences of temporal organization among different language speakers and among the representatives of different age groups who speak the same language. The results of the comparative research (conducted in PSU) involving testees (10, 40 and 60 years old) speaking French, Russian and Belarusian languages. Differences in the speed of articulation were examined and pausing used by the testees was analyzed. Manifestations of hesitation were studied in each language.

Шаўцова А.А. Антрапонімы ў рамане Элізы Ажэшкі «Паны Пампалінскія»

Разглядаецца анамастычная лексіка, якую выкарыстала вядомая польская пісьменніца Эліза Ажэшка ў рамане «Паны Пампалінскія». Вядома, што ўласныя імёны з’яўляюцца неад’емным кампанентам ідэйна-тэматычнага зместу мастацкага твора. Звяртаецца ўвага на антрапонімы (імёны, прозвішчы, мянушкі, крыптонімы), якія былі выкарыстаны ў тэксце. Раман «Паны Пампалінскія» – сатырычны, таму Эліза Ажэшка ўвяла ў твор не толькі рэальную антрапаніміку свайго часу, а і выдуманую. Прааналі-заваўшы сабраны матэрыял, робіцца выснова, што ўласныя імёны ў рамане выконваюць наступныя функцыі: ідэнтыфікуючую (назыўную), сацыялагічную, экспрэсіўна-эмацыянальную, сімвалічную.

PERSONAL NAMES IN ELIZA OZHESHKO NOVEL “POMPALINSKIE”

А. SHAUTSOVA

The article discusses lexicon of names, which were used by the famous Polish writer Eliza Ozheshko in the novel “Pompalinskie”. It is known that proper names are an essential component of the ideological and thematic content of the artwork. Attention is drawn to Anthroponims (the names, nicknames, cryptonym), which were used in the text of the novel. The novel “Pompalinskie” is a satirical novel, so Eliza Ozheshko used not only real anthroponimics of her time, but fictional ones as well. After analyzing the collected material, the author concludes that the proper names in the novel function as follows: nominative-identification, sociological, emotionally expressive, symbolic.

Ляховская А.А. Ник: специфика, графическое оформление и функции

Рассматриваются специфические признаки новых периферийных именных знаков – ников, или сетевых псевдонимов, особенности их графического оформления и функционирования на материале синхронных белорусских молодежных чатов интернет-дискурса. Ники являются закономерным результатом развития процесса номинации, так как представляют собой подходящие типы имен для обозначе-ния людей в новой коммуникативной среде. Ник – это вид периферийного антропонима, отличающийся функционированием в личностно ориентированном виртуальном дискурсе, инвариантностью и уникальностью оформления, дающий человеку в ситуации интернет-общения некий официальный статус. Экстралингвистические причины создания и присвоения сетевых псевдонимов достаточно разнообразны и соотносимы с их функциями: дифференцирующей, индивидуализирующей, аттрактивной, развлекательной, игровой, характеризующей, контактоустанавливающей, дискурсивной, адресной, информативной. Разнородная картина графического оформления и функционирования ников, их номинативная уникальность дает возможность участникам виртуального общения выразить свою индивидуальность и демонстрирует стремление к преодолению стандарта.

NICKNAME: SPECIFICITY, GRAPHIC PRESENTATION AND FUNCTIONS

A. LIAKHOVSKAYA

The paper deals with the description of the specific features of the new peripheral nominal signs – nicknames, or network pseudonyms, the peculiarities of their graphic presentation and functioning based on the synchronous Belarusian youth chat groups of the Internet discourse. Nicknames are a natural result of the development of the nominative process as they represent the suitable types of names for designation of people in a new communicative environment. Nickname is a kind of a peripheral anthroponym, differing in functioning in the person-oriented virtual discourse, invariance and uniqueness of the presentation, giving а person a certain official status in the Internet communicative situation. The extralinguistic reasons for creation and assignment of the network pseudonyms are various enough and correlate with their functions: differentiating, individualizing, attractive, entertaining, gaming, characterizing, contact, discursive, address, informative. The diversity of the graphic presentation and functioning of the nicknames, their nominative uniqueness gives the participants of the virtual communication the opportunity to express the individuality and shows a tendency to overcome the standard.

Сажина Е.В. Языковые особенности полемического дискурса: лингвокультурный аспект

Рассмотрены лингвокультурные особенности языкового воплощения прагматического воздействия в полемическом дискурсе печатных СМИ. В ходе проведения исследования на материале американских и британских проблемных статей и откликов на них определяются особенности функционирования наиболее распространенных языковых средств воздействия – эмоциональной и эмоционально окрашенной лексики, вопросительных высказываний, аргументации – в британской и американской разновидностях полеми-ческого дискурса. Представляется, что вопросительные высказывания более употребительны в американ-ских проблемных статьях, в то время как для британской прессы характерно аргументативное воздействие со ссылкой на компетентные источники. Определение лингвокультурных особенностей прагматического воздействия на эмоциональную сферу адресата полемического дискурса показывает, что для американской проблемной статьи характерно использование автором исконно эмоциональной лексики, которая менее представлена в британских проблемных статьях. В свою очередь контекстуально-эмоциональная и топи-ко-эмоциональная лексика одинаково употребительна в обоих разновидностях полемического дискурса.

LINGUISTIC PARTICULARITIES OF POLEMIC DISCOURSE: LINGVOCULTURAL ASPECT

Е. SAZHINA

The article is devoted to singling out lingvocultural peculiarities of language embodiment of pragmatic influence in the polemic discourse of the printed Mass Media. In the course of studies special functions of the most widely-used language means of influence – emotional and emotionally coloured words, questions, argumentation – in the British and American variants of the polemic discourse are studied. The analysis shows that interrogative sentences are used mostly in American problem articles while argumentative influence with reference to competitive sources is characteristic of the British Press. The revelation of lingvocultural features of pragmatic influence on the emotional sphere of the addressee of the polemic discourse shows that the American problem article is characterized by the use of originally emotional lexis which is less used in British problem articles. At the same time contextual-emotional lexis and topic-emotional lexis are equally used in both types of the polemic discourse.

Хоронеко С.С. Глагольная лексика со значением передачи сообщения адресату: семантический язык и классификация лексико-семантической группы

Лексико-семантическая группа со значением передачи сообщения адресату представляет собой упорядоченную систему, состоящую из нескольких подгрупп. В качестве стержневого элемента выявлен семантический компонент, в чистом виде представляемый глаголом одной подгруппы. Лексемы, входящие в состав остальных подгрупп, формируют общую семантику группы, модифицируя идентифицирующую сему за счет дифференцирующих семантических компонентов. Имя подгруппы объединяет наиболее общие семантические компоненты, отражающие идентифицирующую сему + дифференцирующую сему + уточняющую сему (при наличии таковой). Поскольку в качестве метаязыка описания был принят русский язык, то при формулировке его единиц принимались во внимание дефиниции, предлагаемые Словарем русского языка в четырех томах. В старославянском языке глаголы и глагольно-именные синтагмы, изначально не относящиеся к полю обозначений речевой деятельности, могли получать смысловое развитие на базе основного значения, начав обозначать речевые действия.

VERBAL LEXIS WITH THE MEANING OF MESSAGE TRANSFER TO THE ADDRESSEE: SEMANTIC LANGUAGE AND CLASSIFICATION OF A LEXICO-SEMANTIC GROUP

S. KHОRОNЕКО

A lexico-semantic group with the meaning of conveying a message to the addressee is an ordered system consisting of several subgroups. The key element of this group is the semantic component purely represented by a verb from one of the subgroups. The lexemes, constituting the rest of the subgroups, form general semantics of the group while modifying the identifying seme by means of differentiating semantic components. The name of the group unites the most general semantic components reflecting the identifying seme + the differentiating seme + specifying seme (if any). Since Russian has been chosen as the metalanguage of the description, its units have been formulated by means of definitions proposed by the Dictionary of the Russian language (in 4 volumes). In the Old Slavonic language verbs and verbal-nominal syntagmas, which initially did not belong to the field of designation of speech activity, could obtain further semantic development based on the main meaning while starting to designate speech actions.

Іванова С.Ф., Цеплякова А.Дз. Старажытнагрэчаскія запазычанні крылатых слоў у сучаснай беларускай літаратурнай мове (колькасны склад, формы ўжывання і крыніцы паходжання)

Вызначаюцца колькасны склад, формы ўжывання і крыніцы паходжання старажытнагрэчаскіх запазычанняў крылатых слоў у сучаснай беларускай літаратурнай мове. Крылатыя словы са старажыт-нагрэчаскіх крыніц у сучаснай беларускай літаратурнай мове (як і ў іншых еўрапейскіх мовах) ужываюцца ў сваёй арыгінальнай форме толькі ў адзінкавых выпадках. Невялікая колькасць крылатых слоў адначасова ўжываецца як на мове арыгінала, так і на беларускай мове. Асноўная частка – толькі на беларускай мове. Пэўная колькасць старажытнагрэчаскіх запазычанняў крылатых слоў, якая трапіла ў беларускую мову праз лацінскую, ужываецца як на лацінскай, так і на беларускай мове або толькі на беларускай. Крыніцы паходжання старажытнагрэчаскіх запазычанняў крылатых слоў размяжоўваюцца на адзінкавыя і комплексныя. Адзінкавыя крыніцы дыферэнцыруюцца на першасныя (арыгінальныя) і другасныя (неарыгінальныя – не зафіксаваны). Да першасных крыніц адносяцца літаратурныя (мастацкія, юрыдычныя і філасофскія) тэксты, фальклорныя творы (легенды, паданні, міфы, павер’і і прыказкі), выказванні знакамітых асоб. Комплексныя (дзве і больш) крыніцы прадстаўлены адной дыяхранічнай ма-дэллю «ўласна старажытнагрэчаскія + няўласна старажытнагрэчаскія» з рознай колькасцю крыніц.

THE ANCIENT GREEK BORROWED WINGED WORDS IN THE MODERN BELARUSIAN LITERARY LANGUAGE (THE AMOUNT, FORMS OF USAGE AND ETYMOLOGICAL SOURCES)

S. ІVANOVA, А. TSEPLIAKOVA

The article reveals the amount, forms of usage and sources of the winged words borrowed from ancient Greek into the modern Belarusian literary language. The winged words from the ancient Greek sources in the modern Belarusian literary language (as well as in other European languages) are used in their original form only in some singular cases. Some of these winged words can at the same time be used both in the original language and in the Belarusian one. The main part of them is used in the Belarusian language only. The number of the winged words borrowed from ancient Greek appeared in the Belarusian language through Latin. They are used either in Latin and Belarusian or only in the Belarusian language. The etymological sources of the ancient Greek borrowed winged words can be divided into simple and complex. Simple sources are further subdivided into primary (original) and secondary (not original – are not found). Primary sources comprise the pieces of fiction, judicial and philosophic literature, folklore (legends, myths, superstitions and proverbs), sayings of prominent people. Complex (two or more) sources are represented by one diachronic pattern “proper ancient Greek + Non-ancient Greek” with different number of sources.

Зозуля О.Л. Представление знаний о растительном мире в толковом словаре (на материале немецкого языка)

Рассматриваются способы представления знаний о растительном мире в немецком одноязычном толковом словаре. Продемонстрировано, что в языковой картине растительного мира, которая представляет собой «верхушку айсберга» концептуальной картины, знание редуцируется, структурируется, распределяется по уровням обобщения и абстракции (уровень лексической категории и уровень лексико-семантического варианта), а также в пределах одного уровня. Языковое представление знания в определенной степени зависит от типа знания (отражательно ориентированный и лингвокреативный типы), а также от когнитивной и коммуникативной значимости отдельных квантов знания. Способ репрезентации когнитивной структуры о растительных объектах в толковом словаре предстает, с одной стороны, как конвенциональный для данного языка, но, с другой – каждый раз уникально оформленным.

REPRESENTATION OF KNOWLEDGE OF FLORA IN THE DICTIONARY (OF GERMAN LANGUAGE )

О. ZOZULIA

The article deals with the problem of the ways of the representation of knowledge of flora in the dictionary of German language. It is showed that in the linguistic world image of flora, which is an “iceberg top” of the conceptual world, knowledge reduces, structures, distributes on the levels of generalization and abstraction (the level of the lexical category and the level of lexical-semantic variant) and also within one level. The linguistic representation of knowledge to a certain extent depends on the knowledge type (reflective-directional and linguistic-creative), also on the cognitive and communicative significance of knowledge parts. The representation way of the cognitive structure of plants in the explanatory dictionary is on the one hand conventional for the given language, on the other hand it is unique.

Борисевич О.А. Структурные особенности протестантской экклезионимии Беларуси

Анализируются структурные особенности протестантских экклезионимов Беларуси. К числу наиболее распространённых в Республике Беларусь протестантских течений относятся евангельские христиане-баптисты, пятидесятники (христиане веры евангельской, христиане полного Евангелия и др.), адвентисты седьмого дня, новоапостольская церковь. Для названий культовых сооружений обязатель-ным является наличие номенклатурного термина, что сближает их с урбанонимами. Номенклатурный термин поликомпонентный, чтобы на языковом уровне выделить протестантские наименования среди других христианских. Проприальная часть, взятая в кавычки, может состоять из одного или нескольких слов. Простая (однословная) непроизводная проприальная часть – в основном онимизированный апеллятив, выраженный абстрактным именем существительным. Следующая группа представляет собой словосочетания с подчинительной связью компонентов. Немногочисленны наименования, структурно сходные с названиями православных и католических храмов.

STRUCTURAL FEATURES OF PROTESTANT NAMES OF CHURCHES IN BELARUS

О. BORISEVICH

The article deals with structural features of Belarusian Protestant names of churches. The most widespread Protestant trends in the Republic of Belarus are Baptists, members of Pentecost, Adventists of the seventh day, newapostols church. Ecclesionyms have their own models and types which differ them from other kinds of onyms. The distinguishing feature of Protestant names of churches is consisting of several words nomenclature term. It singles these ecclesionyms out other names of churches in the level of language. Proprial part taken in quotation marks can consist of one or several words. Simple (one-word) proprial part is common noun. The next group is combinations of words with subordinate relationships between words.

Слесарева Т.П. Применение количественных методов к изучению языка художественных произведений

Последние десятилетия отмечены усилением внимания как ученых, так и всех тех, кто интересуется развитием научного познания, к вопросам взаимодействия, взаимопроникновения различных наук. Одним из продуктивных способов извлечения сведений о языке из текста является дистрибутивный анализ, иначе говоря, распределение языковых единиц в тексте. Статистика показывает более широкое использование одних языковых средств и менее широкое – других, более частое соединение одних и более редкое других языковых единиц в текстах. Сами по себе эти количественные данные ценности не пред-ставляют, но их содержательный анализ, их интерпретация позволяют извлечь из лингвистической статистики интересные выводы, например, могут служить эмпирической опорой для интерпретации соответствующих характеристик персонажей художественного произведения.

APPLICATION OF QUANTITATIVE METHODS IN STUDYING LANGUAGE OF LITERARY WORK

T. SLESAREVA

The recent decades are marked by intensification of attention among scientists and all those interested in the development of scientific knowledge to issues of interaction and interpenetration of different sciences. One of the productive ways of extracting language data from a text is distributional analysis, in other words, the analysis of distribution of language units within the text. Statistics shows the more frequent connection of some types of language units and the less frequent connection of the others in text. The quantity data “as it is” is of little interest, but the meaning analysis and interpretation allows to draw interesting conclusions from the linguistic statistics, for example, they can serve as an empiric base for interpreting of corresponding characteristics of the literary characters.

Вуглік І.Р. Матэрыяльная культура Полаччыны ў крыніцах канца XVIII – пачатку XIX стагоддзя (новыя матэрыялы і даследчыцкія ракурсы)

На падставе прац А.М. Луніна, В.М. Севяргіна і іншых разглядаецца матэрыяльная культура Полаччыны канца ХVIII – пачатку ХIХ стагоддзя, прыводзяцца дадзеныя па дэмаграфіі, статыстыцы насельніцтва г. Полацка і Полацкага павета. Даследуюцца вытворчыя заняткі, промыслы і рамёствы, жыллё, сельскагаспадарчая тэхніка жыхароў Полаччыны. Адзначаюцца характэрныя рысы матэрыяльнай культуры жыхароў Полацка – драўлянае жыллё, пераважна гандлёвыя заняткі, а таксама змены ў архітэктуры горада, звязаныя з будаўніцтвам новых грамадскіх устаноў. Выдзяляюцца спецыфічныя для дадзенага гісторыка-этнаграфічнага рэгіёну ў больш позні гістарычны перыяд кампа-ненты жылля, селькагаспадарчай тэхнікі, промыслаў сельскага насельніцтва: адносна малыя селькія пасяленні, блізкі да замкнёнага тып сядзібы, наяўнасць сярод тыпаў гаспадарчых будынкаў сушылкі для зерня, развітае льнаводства і інш.

MATERIAL CULTURE OF POLOTS REGION IN THE SOURCES OF THE END OF 18TH – BEGINNING OF THE 19TH CENTURY (NEW MATERIALS AND RESEARCH ASPECTS)

І. VUGLIK

On the basis of works of A.M. Lunin, V.M. Severgin and others material culture of Polotsk region of the end of 18th – beginning of the 19th century is considered, demographical and statistical data on the population of Polotsk and Polotsk region is given as well. Activities, trades and crafts, dwellings and agricultural equipment of the population are under research. Characteristic features of material culture of the population: timber dwellings, mostly trade activities, as well as changes in the city architecture related to the building of the new community enterprises are determined. Specific for this historical ethnographical region for the next historical period components of dwellings, agricultural equipment, activities of rural population are distinguished: comparatively small rural settlements, close to enclosed type of homesteads, presence of grain driers among farmer, developed flax production, etc.

Аўсейчык Ул.Я. Пахавальна-памінальная абраднасць вясковага беларускага насельніцтва Падзвіння ў канцы ХХ – пачатку ХХІ стагоддзя

Разглядаецца сучасная пахавальна-памінальная абраднасць вясковага беларускага насельніцтва Падзвіння на аснове палявых этнаграфічных матэрыялаў. Прыходзім да высновы, што гэта частка народнай культуры захавала ў сабе даволі багата традыцыйных рысаў. Разам з тым, пад уплывам розных фактараў з пахавальна-памінальнай абраднасці знікае цэлы шэраг традыцыйных элементаў, што выклікала знікненне некаторых абрадавых дзеянняў, уяўленняў і прадпісанняў, звязаных з імі. Найперш гэта датычыць матэрыяльных прадметаў, якія замяняюцца на новыя; элементы духоўнай культуры ў гэтым плане характарызуюцца большай устойлівасцю. У выніку мадэрнізацыі ўкладу жыцця ў гэтай частцы народнай культуры з’явіліся новыя элементы і абрадавыя дзеянні. Адной з характэрных рысаў сучаснай пахавальна-памінальнай абраднасці беларусаў Падзвіння з’яўляецца захаванне яе шматлікіх лакальных асаблівасцяў.

FUNERAL AND WAKENING CEREMONIALISM OF RURAL POPULATION OF DVINA REGION AT THE END OF THE 20 CENTURY – IN THE EARLY 21 CENTURY

U. АUSEICHYK

In the article modern funeral ceremonies of Byelorussian rural population of Dvina region are examined on the basis of expeditionary ethnographic materials. We come to conclusion that modern funeral ceremonies of Byelorussian rural population of Dvina region preserved a lot of traditional peculiarities. At the same time under the influence of different factors the whole line of traditional elements disappeared, what caused the disappearance of several ceremonial actions, views and directions. In the first turn it concerns material items which are substituted by new ones, elements of spiritual culture are characterized as stable elements. After the modernization of lifestyle some new elements and ceremonial actions appeared in funeral ceremonies. The preservation of numerous local peculiarities is a typical feature of modern funeral ceremonies of Byelorussian rural population of Dvina region.

Раманюк А.М. Вясельныя жаночыя галаўныя ўборы і прычоскі Усходняга Палесся канца XIX – пачатку XX стагоддзя (жаночыя галаўныя ўборы і прычоскі ў народных святах, абрадах і звычаях)

Даследуюцца вясельныя галаўныя ўборы – асобная група жаночых галаўных убораў, якая мае свае спецыфічныя прыкметы семіятычнага, архетыпічнага, дэкаратыўнага і этнічнага зместу. Гэта раскрываецца ў самой форме галаўных убораў і іх аздабленні, момантах нашэння падчас падрыхтоўкі і правядзення вяселля, асаблівасцях распаўсюджанасці. Вядома, што людзі са старажытных часоў надавалі валасам сімвалічнае значэнне і верылі ў іх магічную сілу. Прычоска мела асаблівае значэнне ў вясельным абрадзе. Спосаб пляцення касы і яе выгляд мог сведчыць аб сацыяльным і сямейным становішчы жанчыны. Паводле ўяўленняў сялян, менавіта нашэнне галаўнога ўбору, які закрываў валасы замужняй жанчыны, спрыяла дабрабыту ў гаспадарцы і сямейнаму шчасцю. Паказана, што комплексы адзення маюць адрозненні ў залежнасці ад рэгіёну панавання. Даследаванне абрадавых галаўных убораў і прычосак дазваляе сцвярджаць, што варыянты галаўных убораў і роля, якая ім адводзілася ў абрадзе, таксама розніліся ў залежнасці ад замацаваных у пэўным рэгіёне традыцый. Абрадавае адзенне палешукоў адрозніваецца надзвычайнай арыгінальнасцю і лакальнай разнастайнасцю.

WEDDING WOMEN HEAD DRESS AND HAIR DRESS OF THE EASTERN POLESYE OF THE END OF 19TH – BEGINNING OF THE 20TH CENTURY (WEDDING WOMEN HEAD DRESSES AND HAIR DRESSES IN FOLK FESTS, RITES AND CUSTOMS)

А. RAMANUK

Wedding women head dresses, which are a separate group women head dresses, have their own specific properties of semiotic, archetypical, decorative and ethnical content. This is disclosed in the form of head dresses and their appearance, moments of wearing at the time of preparation for the wedding, peculiarities of their prevalence. It is known that people from the ancient times placed symbolic emphasis to the hair and believed in its magical power. Hair dress had a peculiar meaning for the marriage rite. The way of queuing and its appearance could bear evidence of social and marital status of a woman. According to the beliefs of countrymen namely the head dress which covered the hair of an unmarried woman contributed to wellbeing and family happiness. It is shown that complexes of clothing have differences depending on the region of prevalence. The research of the ceremonial head dresses and hair dresses allows to state that the variants of head dresses and the role which they played in the rite also differed depending on the tradition of a certain region. Wedding dresses of the Poloshuks are distinguished by an unusual originality and local particularities.

Постоева А.Ю. Авторский фильм: эволюция феномена и его интерпретации

Кинематографические стратегии режиссеров-авторов в Советском Союзе проявились своеобразно. Сами авторы творили в ситуации идеологического давления и часто редактировали себя, чтобы высказываемые ими в фильмах идеи не были понятны «чиновникам от культуры». Необходимость более тщательного осмысления киноведами соотношения феномена «авторский фильм» с жанровым началом со всей отчетливостью показали 70-е годы. В последней четверти ХХ века повышается внимание исследователей к такой проблеме, как совмещение авторских интенций с попыткой отразить национальную ментальность. В условиях глобализации сохранение национальной идентичности становится немаловажным обстоятельством для белорусского кино. Сегодня термин «авторский фильм» почти не применяют, используют скорее понятия «арт-хаус» или «арт-кино». Если в 50 – 60-х годах ХХ века кино стремилось стать на один уровень с другими видами искусства и поэтому внимание исследователи уделяли, главным образом, концептуальности фильма и нахождению соответствующей формы для нее, то сейчас идут в основном поиски в области формы как одного из средств самовыражения создателей картины.

AUTHOR FILM: EVOLUTION OF THE PHENOMENON AND ITS INTERPRETATIONS

А. POSTOEVA

Cinema strategies of directors-authors in the Soviet Union had some particular features. The authors created in the situation of ideological pressure and were compelled to change some scenes in their films that their ideas were difficult to understand for the culture officials. The 70s distinctly showed that the film researchers should study more carefully the specific combination of the phenomenon of “author film” with the genre. In the last quarter of the 20 century the attention of researchers to such problem as the combination of author intentions with an attempt of reflecting national mentality has raised. Maintaining the national identity becomes an important circumstance for the Belarusian cinema in the conditions of globalization. Now at the turn of the 21 century the term “author film” is scarcely used, the concepts of “art house” or “art cinema” are more likely employed. And the researches are carried out in the field of form as one of means of film authors’ self-expression.

Кривенькая Е.С. Основные тенденции развития современной белорусской карикатуры (на примере творчества художника Елены Огородниковой)

Выявлены особенности развития современной белорусской карикатуры в творчестве Елены Огородниковой. Методы исследования: историко-культурный, методы анализа и синтеза, метод интервьюирования. Специфика творчества художника Елены Огородниковой соотносится с общими тенденциями развития современной белорусской карикатуры как жанра с подвижными границами и свободным принципом формообразования. В творчестве Е. Огородниковой нет узкой специализации. Она пробует свои силы в создании многофигурных карикатур-иллюстраций, карикатур-типажей героев, карикатур-нонсенсов, гротесков. Условное изображение человека, равно как и животного, служит для художника средством воплощения замысла, а пластическая достоверность персонажа обеспечивает популярность карикатуре и свидетельствует о мастерстве. Несмотря на ограниченность приемов создания комического эффекта, обновление художественной формы карикатуры происходит постоянно, давая пищу для дальнейших исследований.

THE MAIN TENDENCIES OF THE DEVELOPMENT OF THE MODERN BELARUSIAN CARICATURE (BASED ON THE CREATIVE WORK OF THE ARTIST ELENA OGORODNIKOVA)

Е. KRIVENKAJA

The aim of the article is to reveal the peculiarities of the development of contemporary Belarusian caricature in the creative work of Elena Ogorodnikova. The methods of the research are historical and cultural, synthesis and analysis, the method of interviewing. The peculiarity of the creative work of the artist Elena Ogorodnikova is correlated with the general tendencies of the development of contemporary Belarusian caricature as a genre with movable boundaries and the free principle of morphogenesis.

Калкоўская Э.У. Рысы рамантызму ў беларускім жывапісе першай трэці ХІХ стагоддзя (на прыкладзе партрэтнага жанру)

Артыкул прысвечаны партрэтнаму жывапісу пераходнага для беларускай культуры этапа – канца ХVІІІ – першай трэці ХІХ стагоддзя. Менавіта ў гэты час у беларускае мастацтва пачынаюць актыўна пранікаць прыкметы рамантычнага светаўяўлення. Аналіз творчасці мастакоў, лёсы якіх звязаныя з Беларуссю, Яна Рустэма, Юзафа Пешкі, Язэпа Аляшкевіча дазваляе вызначыць гэтыя прыкметы і іх характар. Прадметам даследавання сталі мастацка-стылістычныя асаблівасці шэрага папулярных і малавядомых твораў названых мастакоў. Большая частка прааналізаваных работ з’яўляецца прыкладам паступовага пераходу ад эстэтыкі классіцызму да эстэтыкі рамантызму, а таксама ўзорам іх арганічнага суіснавання. У выніку на ўзоры партрэтнага жанру жывапісу прапаноўваецца гіпотэза, з дапамогай якой можна растлумачыць асаблівую папулярнасць эстэтыкі рамантызму менавіта на тэрыторыі былога Вялікага княства Літоўскага.

FEATURES OF ROMANTICISM IN BYELORUSSIAN PICTORIAL ART OF THE FIRST THIRD OF 19 CENTURY (ON THE EXAMPLE OF PORTRAIT GENRE)

E. KALKOUSKAJA

The article is devoted to portrait painting of the transition phase of the Belarusian culture – the end of the 17 first third of the 19 century. At this time features of romantic world view began to penetrate actively in the Belarusian art. Analysis of the work of artists whose destiny is connected with Belarus – Jan Rustem, Joseph Peshka, Joseph Oleshkevich - allows one to define these signs and their character. The subject of the research was the artistic and stylistic features of a number of popular and lesser-known works of these painters. Most of the reviewed work is an example of the gradual transition from the classic to the romantic aesthetics, as well as an example of an organic co-existence. As a result, the example of the genre of portrait painting offered a hypothesis that can explain the peculiar popularity of romantic aesthetics on the territory of the former Grand Duchy of Lithuania.

Старикова В.В. К вопросу периодизации развития звукозаписи белорусского музыкального искусства

В статье впервые в белорусском искусствоведении предпринята попытка периодизации развития звукозаписи белорусского музыкального искусства. Эволюция звукозаписи белорусского музыкального искусства рассматривается в соответствии с техническими возможностями процесса звукозаписи музыкального материала как в мире, так и в Республике Беларусь в рамках историко-социальных процессов, происходивших в обществе в исследуемые периоды. На основе сопоставления фиксируемых в звукозаписи музыкальных артефактов, созданных в различные временные отрезки, и с отличной репертуарной направленностью, формируется общая картина состояния звукозаписи белорусского музыкального искусства на протяжении столетней истории её существования. В сфере внимания находится актуальный материал, способный вызвать интерес деятелей музыкального искусства: исполнителей, композиторов, музыковедов, и расширить знания преподавателей высших и средних музыкальных учебных заведений.

THE PERIODITION OF BELARUSIAN MUSICAL TAPERECORDING ART

V. STARIKOVA

The attempt of periodization of Belarusian taperecording development is undertaken in this article for the first time. The development of taperecording is examined according to the technical opportunities of the taperecording process. The general view of Belarusian taperecording art is formed on the basis of comparison of different musical tapes which were created during different periods of time. It reflects the condition of Belarusian musical art during its long history. Modern material is in the sphere of main interest, especially speaking about composers and musicians. It is used in order to enrich the experience of teachers who work at musical colleges and universities.

Быстрова О.И. Особенности художественно-образного решения тканей бытового назначения современных предприятий Беларуси

Показана актуальность, степень изученности и методология исследования. Описаны особенности художественно-образного решения тканей бытового назначения, производимых текстильной промышленностью Беларуси на современном этапе (на примере ассортимента полотен предприятий: РУПТП «Оршанский льнокомбинат» – основное направление производства льняных тканей; ОАО «Моготекс» – синтетических тканей; РУП «Барановичское производственное хлопчатобумажное объединение «Блакит» – хлопчатобумажных тканей; ОАО «Сукно» – шерстяных тканей). В ходе анализа основных ассортиментных групп отечественных тканей бытового назначения определена специфика орнаментальной тематики, приёмов стилизации и трактовки образов, композиционной организации декоративных элементов и их взаимодействие с фоновым пространством, цветового решения, фактуры и текстуры в каждой из них. Представлены общие выводы исследования.

THE SPECIFIC CHARACTER OF THE ART FORMATION OF FABRICS OF HOUSEHOLD PURPOSE OF THE MODERN FACTORIES OF BELARUS

О. BYSTROVA

In the introduction of the article the actuality, level of study and methodology of research is determined. In the main part the description of the specific character of the art formation of fabrics of household purpose is stated. Fabrics are produced by the textile industry of Belarus at the present stage (on the example of range of textile linens of factories: The Orsha Linen Mill RUICE – the basic direction of production of linen fabrics, The Mogotex OJSC – synthetic fabrics, The Blakit BICU – cotton fabrics, The Sukno OJSC – woolen fabrics). During the analysis of the essential groups of range of national fabrics of household purpose, the specific character of ornamental subjects, methods of stylization and interpretation of images, the composite organization of decorative elements and their interaction with background space, a colour, the texture and a structure in each of them is defined. In the conclusion the general inferences of research are given.