Полоцкий государственный университет

Полоцкий
государственный
университет

 

Лобач У.А. Міфасемантыка азёраў і астравоў у традыцыйнай карціне свету беларусаў

Артыкул прысвечаны сімвалічнаму статусу азёраў і астравоў у традыцыйнай карціне свету беларусаў. На падставе аналізу шырокага корпуса фальклорных і этнаграфічных матэрыялаў прыходзім да высновы, што ў структуры традыцыйнага культурнага ландшафту азёры ўвасабляюць камунікатыўны канал з тагасветам у яго хтанічнай рэпрэзентацыі. Азёрныя астравы сімвалізуюць міфалагічны цэнтр свету і суадносяцца з вобразам ідэальнай краіны (Выраю). У рамках лакальнай супольнасці азёры, як і іншыя элементы ландшафту, выконваюць інфармацыйную функцыю, якая выяўляецца ў тым, што паданні, суаднесеныя з вадаёмамі, адлюстроўваюць і гісторыю ўласна калектыву ў яе фальклорна-міфалагічным вымярэнні. З другога боку, вялікая колькасць “святых” азёраў з’яўляецца спецыфічнай рысай сакральнай геаграфіі Беларусі і адлюстроўвае архаічныя ўяўленні пра гетэрагеннасць прасторы.

MYTH SEMANTICS OF LAKES AND ISLANDS IN THE TRADITIONAL PICTURE OF BELARUSIANS’ WORLD
V. LOBACH

This article is devoted to symbolic status of lakes and islands in the traditional world view of the Belarusians. Based on analysis of numerous folklore and ethnographic materials come to the conclusion that the structure of the traditional cultural landscape of the lake represent the communicative channel with the other in his chthonic representation. Lake islands symbolize the mythological center of the world and relate to the way a perfect country. As part of local community the lake as other landscape elements performs an information function, which reveals in the provision, correlated with water features, and display the history of the team in its own folklore and mythological dimension. On the other hand, a large number of “sacred” lakes is a specific feature of sacred geography of Belarus and it displays an archaic imagination of space heterogeneity.

Телепень С.В. Полководец и его войско: военное лидерство в Древнем Риме (поздняя Республика – ранняя Империя)

Статья посвящена анализу военного лидерства в Древнем Риме как социально-культурного явления. В работе исследуются механизмы функционирования данной формы воздействия полководца на его войско. Приводятся мнения ученых, исследовавших данную проблему, на содержание и характер римской системы управления войском, профессиональной подготовки и отбора представителей нобилитета для продвижения на командные посты. Особое внимание уделяется такому явлению, как личный пример полководца. Формулируется вывод о том, что в римском войске личный пример полководца всегда относился к важнейшим и наиболее эффективным средствам обеспечения военного лидерства. Восприимчивость солдат к такому поведению императора и, соответственно, практическая действенность этого средства основывалась прежде всего на том, что военный лидер в этом случае непосредственно апеллировал к чувству чести своих солдат, активизируя присущий им дух состязательности, добиваясь самоотверженности воинов в самых трудных ситуациях.

THE COMMANDER AND ITS ARMY: MILITARY LEADERSHIP IN ANCIENT ROME (LATE REPUBLIC – EARLY EMPIRE)
S. TELEPEN

Article is devoted the analysis of military leadership in Ancient Rome as welfare phenomenon. In work mechanisms of functioning of the given form of influence of the commander on its army are investigated. Opi-nions of the scientists investigating the given problem, on the maintenance and character of the Roman control system by an army, vocational training and selection of representatives notables for advancement on command posts are resulted. The special attention is given to such phenomenon, as a personal example of the commander. The conclusion that in the Roman army the personal example of the commander always concerned the major and most an effective remedy of maintenance of military leadership is formulated. The susceptibility of soldiers to such behaviour of the emperor and, accordingly, practical effectiveness of this means was based first of all that the military leader in this case directly appealed to feeling of honour of the soldiers, making active spirit of competitiveness inherent in them, achieving selflessness of soldiers in the most difficult situations.

Кежа Ю.М. Сакралізацыя княжацкай улады ва ўсходнеславянскім грамадстве

У артыкуле на падставе пісьмовых крыніц і былін, рэканструіруюцца ўяўленні аб княжацкай уладзе ў інтэлектуальным (кніжным) асяроддзі і ўяўленні простага насельніцтва старажытнарускіх зямель. У даследаванні прадстаўлены дзве традыцыі ўспрыняцця ўлады князя: дадзяржаўная традыцыя родавай эпохі і візантыйская спадчына, якая дамінавала ў ідэалагічнай сферы. Улада князя ў старажытных уяўленнях будавалася на асабістай сувязі паміж багамі і абшчынай. Князь выконваў ролю пасрэдніка (медыятара) у дачыненнях паміж чалавечым калектывам і мірам багоў. Адным з галоўных палажэнняў успрыняцця сакральнасці вярхоўнай улады была сакралізацыя княжацкага роду. Візантыйская традыцыя, асноўным правадніком якой з’яўляліся прадстаўнікі духавенства, бачыла князя як намесніка Бога і правадніка яго ўлады. Візантыйскія ідэі знайшлі сваё ўвасабленне ў перанясенні сталіцы хрысціянскага Свету згодна з ідэяй храма Святой Сафіі, што знайшло всаё адлюстраванне на землях Усходняй Еўропы.

SACRALIZATION OF THE PRINCELY POWER IN AN EAST SLAVIC SOCIETY
J. KEZHA

In article on the basis of written sources representations about the princely power among clergy and representation about the power at the simple population of the Old Russian earths are reconstructed. In research two concepts of perception of the power of the prince are presented: the ancient tradition of a patrimonial epoch and the Byzantian tradition which dominated in ideological sphere. The power of the prince in ancient representations was under construction on its personal communication between gods and a community. The prince carried out a role of the intermediary (mediator) in relations between human collective and the world of gods. The sacralization of all princely sort was one of the main conditions of perception sacralization the Supreme power. The Byzantian tradition the Greek clergy was which basic representatives, saw the prince as the representative of God on the earth and a conductor of its power. The Byzantian ideas have found the distribution in transferring of capital of the Christian World agree ideas of the main temple which functions were carried out by a cathedral of Sacred Sofia.

Лабоха Г.М. Творчая спадчына дойліда Іаана

Даследуецца гістарычнае развіццё помнікаў культавага дойлідства, якія належаць аўтарству дойліда Іаана. Нададзена ўвага асобе дойліда, сучасніка прападобнай Еўфрасінні Полацкай, “прыстаўніка над майстрамі царкоўнымі”. Разгледжаны аўтарскія гіпотэзы наконт паходжання таленавітага майстра і колькасці створаных храмавых помнікаў. Гэта, як мінімум, Барысаглебскі храм, царква св. Параскевіі Пятніцы Бельчыцкай абіцелі і шэдэўр старажытнабеларускага дойлідства – Спаса-Праабражэнская царква полацкага манастыра св. Спаса. Напрыканцы ХІІ стагоддзя напрацоўкамі дойліда актыўна карысталіся майстры пры ўзвядзенні помнікаў царкоўнага дойлідства ў Смаленску, Ноўгарадзе, Пскове, Уладзіміра-Суздальскіх землях. Праведзены дэталёвы параўнаўчы аналіз архітэктурна-мастацкага вырашэння храмаў, раскрыты вызначальныя рысы ўзвядзення і аздаблення помнікаў, дадзены кароткі нарыс іх сучаснага становішча.

THE CREATIVE HERITAGE OF IOHAN, THE ARCHITECT
G. LABOHA

The article is devoted to investigating of historical development of the cult construction monuments by Iohan, an architect. The attention is paid to the personality of the architect, contemporary of St. Evfrosinia of Polotsk. The author’s hypotheses concerning the talented master’s origin and the created temple monuments quantity are considered. The detailed analysis of the architectural-artistic solution of the temples is given, the key characterristics of the monuments erection and decoration are revealed; a short sketch of their actual state is provided.

Вуглік І.Р. Чалавек у гісторыка-культурным працэсе ў Беларусі ХVІІ – ХVІІІ стагоддзяў (на матэрыялах мемуарных крыніц)

Разглядаюцца пытанні стылістыкі бытавых паводзін, успрыяцця челавекам гісторыка-культурных рэалій Беларусі XVII – XVIII стагоддзяў. На матэрыялах мемуарных крыніц, шэраг з якіх паходзіць з радзівілаўскага архіўнага фонду і ўпершыню ўводзіцца ў навуковы абарот, даследуюцца асаблівасці тагачаснага бытавога, будзённага жыцця, а таксама спецыфіка яго адлюстравання ў прыватных запісах. Вылучаюцца пэўныя гісторыка-бытавыя тыпы, разглядаюцца адметныя рысы іх бытавых паводзін. Адзначаецца падзейная насычанасць тагачаснага жыцця, увага да фіксацыі будзённых жыццёвых падзей. Прасочваюцца змены ў светаўспрыманні чалавекам навакольных падзей, звязаныя з паглыбленнем эмацыянальнага пачатку, аксіялагічнай кампаненты. Дадзеныя з’явы ўводзяцца ў кантэкст агульных культурных тэндэнцый еўрапейскай, беларускай культур часоў барока і суадносяцца з агульна-еўрапейскім працэсам развіцця індывідуалізму.

PERSON IN THE HISTORICAL CULTURAL PROCESS IN BELARUS’ OF 17 – 18 CENTURIES (FROM THE MATERIALS MEMOIRS)
І. VUHLIK

In article “Person in the historical cultural process in Belarus’ of 17 – 18 centuries (from the materials memoirs)” the nature of perception by man of the historical, cultural events of this period is studied. As the basis of article are assumed archive materials. Conclusion about gradual transfer in memoirs from the objective fixation of events no their emotional estimation is done.

Мацук А.У. Соймікі Полацкага ваяводства ў панаванне Аўгуста ІІІ

Даследуецца функцыяніраванне пасольскіх, грамнічных, гаспадарскіх і элекцыйных соймікаў Полацкага ваяводства ў панаванне Аўгуста ІІІ. З 14 полацкіх пасольскіх соймікаў выбарам паслоў скончыліся 8 соймікаў. Заўважана, што асаблівасцю полацкіх пасольскіх соймікаў было тое, што тут амаль выключна абіраліся пасламі толькі прадстаўнікі мясцовай эліты. Па два разы полацкімі пасламі абіраліся прадстаўнікі родаў Шчытоў, Корсакаў Удзельскіх, Гласкаў, Буйніцкіх, Рыпіньскіх. З 28 полацкіх грамнічных соймікаў выбарам дэпутатаў скончыліся 10 з іх. Выяўлена, што дэпутатамі абіраліся толькі прадстаўнікі мясцовай эліты. Чатыры разы дэпутатамі абіраліся прадстаўнікі роду Корсакаў Бабыніцкіх, два разы – Свалынскіх.

SEJMIKS OF THE POLOTSK VOJVODESHIP IN THE REIGN OF AUGUST III
A. MATSUK

In the reign of August ІІІ in Polotsk has taken place 14 envoy sejmiks (dietine, regional assemblies) and 28 deputational sejmiks (gromniczny). From 14 Polotsk envoy sejmiks in elections of envoys has terminated 8 sejmiks. At the envoy sejmiks in Polotsk representatives of local elite were almost exclusively selected. Twice as Polotsk envoys were elected representatives of the Shchytays, Korsakay Udelskys, Hlaskays, Bujnickys, Rypinskys. Only Jan Bujnicky has twice been elected on polotsk sejmik in 1738 and 1758 as envoy. From 28 polotsk deputational sejmiks 10 has terminated with choice of deputies. Among the deputies were enrolled only representatives of the local elite. Four times the deputies are elected representatives of the Korsakay Bobynickys, twice – Svolynskys. Not one nobles in the period from 1736 to 1763 was elected the deputy twice. The analysis of the list of envoys and deputies shows, that only three noblemen in the Polotsk Voivodeship (province) from 1736 to 1763 were elected both envoys, and deputies: Jan Bujnicky (the envoy in 1738 and 1758, the deputy in 1740), Michal Selicky (the envoy in 1762, the deputy in 1736), Geranim Korsak Udzelsky (the envoy in 1738, the deputy in 1744). Elektsionnye Sejmiks to elect voievoda of Polotsk in 1739 (1740) and 1745 were broken and only in 1753 Alexander Sapega was elected voievoda of Polotsk.

Самусік А.Ф. Фундуш Гільзенаў-Шадурскіх у справе развіцця адукацыі ва Усходняй Беларусі ў канцы XVIII – пачатку ХХ стагоддзя

Разглядаецца праблема, якая дагэтуль застаецца па-за рамкамі прац айчынных і замежных даследчыкаў, – гісторыя складвання і выкарыстання ў асветніцкай справе канца XVIІІ – пачатку ХХ стагоддзя буйнейшага ў Беларусі фундуша Гільзенаў-Шадурскіх. Аналіз гістарыяграфіі паказаў недастатковую вывучанасць мецэнацтва ў Рэчы Паспалітай. З улікам гэтага ў рабоце прасочаны працэс складвання фундуша на фоне палітычна-эканамічнага жыцця беларускіх зямель у азначаны перыяд. Аналіз архіўных крыніц дазволіў аўтару ўсебакова разгледзіць напрамкі размеркавання сродкаў, іх уплыў на стан асобных навучальных устаноў. У сваю чаргу вывучэнне эвалюцыі адносін вучылішчных улад да прыватнага мецэнацтва дало магчымасць вызначыць спецыфіку развіцця сістэмы адукацыі ў рэгіёне, а таксама фактары, паспрыяўшыя яе паступовай уніфікацыі з агульнаімперскай школьнай мадэллю. Прадметам асобнага даследавання сталі праекты графаў Шадурскіх па пераўтварэнні Асвеі ў буйны асветніцкі цэнтр, што цалкам адпавя-дала агульным настроям мясцовага грамадства па актывізацыі тут культурнага жыцця ў цэлым і паляпшэнні якаснага ўзроўню сярэдняй ды вышэйшай адукацыі ў прыватнасці. Адзначана неабходнасць адраджэння фундуша Гільзенаў-Шадурскіх як адметнай дабрачыннай акцыі міжнароднага ўзроўню.

FUNDS GILZENOV-SHADURSKIH IN BUSINESS OF A DEVELOPMENT OF EDUCATION IN EAST BELARUS OF THE END XVIІІ – THE BEGINNINGS OF THE XX-TH CENTERY
A. SAMUSIK

The scientific article is devoted a problem which remains till now behind frameworks of works of domes-tic and foreign researchers – histories of creation and use in school business of the end XVIІІ – the beginnings of the XX-th century of the largest in Belarus funds Gilzenov-Shadurskih. The historiography analysis has shown an insufficient level of scrutiny of patronage of arts in Rzecz Pospolita. With the account of it in work formation process funds against a political-economical life of the Belarus earths is tracked at this time. The analysis of archival sources has allowed the author to study comprehensively ways of distribution of means and their influence on position of separate educational institutions. Research of evolution of the relation of the authorities to private patronage of arts has given the chance to define specificity of development of an education system in region, and also the factors promoting its rapprochement with imperial school model. Became a subject of separate studying projects Shadurskih on transformation Оswеi into the large cultural-educational centre. In the end of article necessity of revival funds Gilzenov-Shadurskih as the significant charitable action of the international level is noted.

Андрыеўская С.У. Жабрак у традыцыйнай культуры беларусаў Падзвіння канца ХІХ – пачатку ХХ стагоддзя

Жабрацтва ў традыцыйным беларускім грамадстве прадстаўляла сабой асобны культурны феномен. Разам з тым гэтая катэгорыя людзей была выключана з жыцця вясковай грамады, не мела прытулку, чым выклікала спагаду ў сялян. У артыкуле на падставе аналізу этнаграфічных крыніц вызначаецца шырокае кола абрадаў і традыцый, звязаных з вобразам жабрака ў народнай культуры беларусаў Падзвіння. Разглядаецца месца прадстаўнікоў дадзенай сацыяльнай групы ў традыцыйнай памінальнай і радзінна-хрэсьбіннай абраднасці канца ХІХ – пачатку ХХ стагоддзя. Паказаны адносіны, якія складваліся ў жабракоў з царквой. Звернута ўвага на такія з’явы, як спецыялізацыя сярод жабракоў і патаемная мова жабракоў. Пры іх аналізе выкарыстаны этнаграфічны матэрыял, які сабраны ў канцы ХІХ – пачатку ХХ стагоддзя на Віцебшчыне.

А BEGGAR IN THE TRADITIONAL CULTURE OF THE BELARUSIANS OF THE DVINA REGION AT THE END THE 19TH – THE BEGINNING OF 20TH CENTURIES
S. ANDRYEWSKAJA

In this article on the basis of the ethnographic sources is studied an image of a beggar in the traditional culture of the belarusians of the Dvina Region. Here is described a place of the representatives of this social level in the traditional ceremonies and beliefs of the belarusians of the Dvina Region. It is studied a role of the beggars in the multinational ceremonies, giving birth and christening ceremonies of the Dvina Region at the end the 19th – the beginning of 20th centuries. Such interesting facts as specialization between beggars and their secret language are also scrutinized in the work. In this article is also given short analyses of the literature on this problem.

Бабіч А.Ю. Традыцыі культуры лесакарыстання беларусаў у XX – пачатку XXI стагоддзя: гістарыяграфія праблемы

На падставе разгляду шэрага этнаграфічных прац, а таксама даследаванняў па фальклоры, этнабатаніцы, лесазнаўстве і іншым напрамкам аўтар вызначае асноўныя этапы і напрамкі ў вывучэнні праблемы. Беларуская этналогія назапасіла багаты фактычны матэрыял па праблеме традыцыйнай культуры лесакарыстання беларусаў. У XX – пачатку XXI стагоддзя з’явіліся манаграфіі, артыкулы, прысвечаныя характарыстыцы прамысловых заняткаў беларусаў, у якіх знайшлі адлюстраванне пытанні, звязаныя з этнакультурнымі аспектамі лесакарыстання, працы, якія раскрываюць светапоглядныя ўяўленні беларусаў аб прасторы лесу. У сувязі з гэтым актуальнасць набывае вывучэнне гістарыяграфіі традыцый культуры лесакарыстання беларусаў у XX – пачатку XXI стагоддзя з мэтай абагульнення інфармацыйнай базы па дадзенай тэме, а таксама далейшага вывучэння і тэарэтычнага асэнсавання праблемы.

TRADITIONAL FOREST USING CULTURE OF BELARUSIANS IN THE 20 – EARLY 21 CENTURY: HISTORIOGRAPHY OF THE PROBLEM
А. BABICH

Based on consideration of a number of ethnographic works, as well as research on folklore, ethno bot-any, forestry, etc., the author identifies the main stages and trends in the study of the problem. Belarusian eth-nology has accumulated a wealth of factual material on traditional forest using culture of Belarusians. In XX – early XXI century number of monographs, articles on the characteristics of the crafts of Belarusians appeared. They reflect issues related to ethno-cultural aspects of forest using. There are works, revealing the ideological representation of the Belarusian space of the forest. Urgency of historiographical study cultural traditions in the Belarusian forest XX – early XXI century is to summarize the information base on the topic, as well as further study and theoretical understanding of the problem.

Карпович О.В. Участие христианского духовенства Беларуси в освободительном движении 30-х годов XIX века

На основе новых, ранее не публикованных материалов белорусских и российских архивов, а также ранее опубликованных данных отечественных и зарубежных исследователей осуществляется попытка комплексного исследования степени участия представителей духовенства в освободительном движении 30-х годов XIX века с акцентом на восстание 1831 года. Показано, что христианское духовенство Беларуси приняло активное участие как в восстании 1831 года, так и в освободительном движении 30-х годов XIX века. В то же время это касается только представителей низших кругов духовенства, не имеющих значительной недвижимости и финансовых средств. Следует отметить, что среди всего духовенства, принявшего участие в повстанческом движении, особенно активными были только представители католической и униатской ветвей христианской церкви.

PARTICIPATION OF CHRISTIAN CLERGY OF BELARUS IN LIBERATION MOVEMENT OF 30th YEARS OF XIX CENTURY
O. KARPOVICH

Events of revolt throughout long time have been forgotten 1830 – 1831 both in Russian, and in the Belarus historical science of XX century questions on a social composition of participants of revolt Practically have not been mentioned, and after all it is the most important key to understanding of all character of revolt. Even less data was about participation of clergy in the various underground organisations after revolt suppression. In given article on the basis of new, earlier not published, materials of the Belarus and Russian archives, and also before the published given domestic and foreign researchers attempt of complex research of degree of participation of representatives of clergy in liberation movement of 30th years of XIX century with accent on revolt of 1831 is conducted.

Восович С.М. Основные тенденции и этапы развития культурно-просветительной деятельности Русской Православной церкви
в Беларуси в 1861 – 1914 годах

Исследуется культурно-просветительная деятельность Русской Православной церкви в Беларуси в 1861 – 1914 годах, которая была направлена на укрепление позиций православия и русской культуры. Автором выделяются четыре этапа указанной работы Русской Православной церкви в Беларуси, раскрывается их содержание, показаны отличия. Рассматривается специфика культурно-просветительной деятельности в сравнении с внутренними губерниями Российской империи. Анализ проведенного исследования свидетельствует о том, что вся деятельность Русской Православной церкви в сфере культуры и просвещения на территории Беларуси в 1861 – 1914 годах была ориентирована, прежде всего, на усвоение населением основ православного вероучения и укрепление православной веры, воспитание прихожан в принципах христианской нравственности и распространение среди них религиозного образа жизни.

THE BASIC TENDENCIES AND STAGES OF DEVELOPMENT OF CULTURAL AND EDUCATIONAL ACTIVITY OF RUSSIAN ORTHODOX CHURCH
IN BELARUS IN 1861 – 1914
S. VOSOVICH

It is investigated the cultural and educational activity of Russian Orthodox Church in Belarus in 1861 – 1914, that was directed on strengthening of positions of Orthodoxy and Russian culture. The author allocates four stages of the specified work of Russian Orthodox Church in Belarus, their maintenance is revealed and differences are shown. Specificity of cultural and educational activity in comparison with internal provinces of Russian empire is considered. The analysis of conducted research testifies that all activity of Russian Orthodox Church in culture and education spheres on the territories of Belarus in 1861 – 1914 focused on mastering of orthodox dogma bases by the population and strengthening of orthodox belief, education of parishioners in principles of Christian morals and distribution among them a religious way of life.

Римко О.Г. Епархиальные ведомости 1863 – 1920 годов на территории Беларуси в отечественной историографии

Представлен анализ отечественной историографии относительно исследования епархиальных ведомостей, издававшихся в 1863 – 1920 годах на территории Беларуси. Рассмотрены работы В.И. Шимолина, Г.В. Говина, М.Н. Жарской по изучению епархиальных ведомостей в области филологии, журналистики и библиотечного дела, а также исследования отечественных ученых-богословов А. Нецветаева и П. Чистякова. Благодаря этим работам мы можем ознакомиться с возникновением и функционированием православной печати на территории Беларуси в обозначенный период, с историческими предпосылками зарождения епархиальных изданий, со становлением и развитием системы епархиальной периодической печати Беларуси. Однако эти исследования не позволяют нам в полной мере представить всю ценность белорусских епархиальных ведомостей как исторического источника, так как в настоящий момент отсутствуют исследования ученых-историков в данной области.

THE EPARCHIAL BULLETIN IN 1863 – 1920 IN THE TERRITORY OF BELARUS IN THE BLIGHTY HISTORIOGRAPHY
O. RYMKO

There is an analysis of the blighty historiography concerning the research of the eparchial bulletin published in 1863 – 1920 years in the territory of Belarus. The works of research of the eparchial bulletin in the field of philology, journalism and a library science of V.I. Shimolin, G.V. Govin, M.N. Zharskaya as well as the researches of the domestic theologians A. Netsvetaev and P. Chistyakov are considered. Thanking these works we can get to know the appearance and the functioning of the Orthodox press in the territory of Belarus in the specified period with the historical preconditions of the origin of the eparchial editions, with the formation and the development of the system of eparchial periodicals in Belarus. However these researches don’t allow us to present to the full all value of the Belorussian eparchial bulletin as an historical source because at the moment there are no researches of scientists-historians in this field.

Лавриновская И.И. Трансформация занятости сельской женщины в общественном производстве в Беларуси в ХХ – начале XXI века

Рассматривается трансформация профессиональной занятости сельских женщин в Беларуси в ХХ – начале ХХI века. Исследование выполнено на основе обширного фактического материала – архивных документов Национального архива Республики Беларусь, Государственного архива общественных объединений Гомельской области; статистических данных; данных опроса женщин, проживающих в сельских населённых пунктах Гомельской, Гродненской, Витебской и Могилёвской областей, проведённого автором в 2009 – 2010 годах и др. Проанализированы изменения, произошедшие в занятости сельских женщин в Беларуси в дореволюционный, советский и постсоветский периоды. Показаны основные тенденции, характерные для женской занятости в Беларуси в сельском хозяйстве и других отраслях экономики. Выделяются факторы, повлиявшие на процесс трансформации профессиональной занятости сельчанок.

TRANSFORMATION OF EMPLOYMENT OF RURAL WOMAN IN A SOCIAL PRODUCTION IN BELARUS IN THE ХХ – BEGINNING ХХI CENTURY
I. LAVRINOVSKAY

On the basis of extensive factual material – archival documents of the National Archives of the Republic of Belarus and the State Archive of Public Associations of the Gomel region, statistics, data from a survey of women living in rural areas, Gomel, Grodno, Vitebsk and Mogilev reg.) conducted by the author in 2009 – 2010, etc., is considered the transformation of professional employment for rural women in Belarus during the XX – XXI centuries. The changes in the employment of rural women in Belarus in the pre-revolutionary, Soviet and post-Soviet periods are analysed. The basic trends of the employment of women in Belarus in agriculture and other industries economy are shown. The factors which influenced the transformation of professional employment rural woman are.

Табунов В.В. Позиция епископата белорусских земель относительно реформирования духовных семинарий в начале ХХ столетия

Анализируются предложения православного епископата белорусских земель относительно реформирования духовно-учебных заведений – семинарий, занимающихся подготовкой будущих священников в начале ХХ столетия. Не сумев должным образом приспособиться к новым требованиям времени, старая педагогическая система подготовки кандидатов в священство привела данные учебные заведения в кризисное состояние, выразившееся в непосещении занятий, пропусках богослужений. Заинтересованные в стабилизации положения страны в 1905 – 1907 годах власти утратили интерес к преобразованию основного звена в системе подготовки православного духовенства после спада революционных потрясений.

THE POSITION OF THE EPISCOPATE ON THE BELARUSIAN LANDS CONCERNING THE REFORMING OF THE SEMINARIES IN THE EARLY XX CENTURY
V. TABUNOV

The article deals with the proposals of the Orthodox episcopate of the Belarusian lands about reforming seminaries which prepared future priests in the early XX century. Being unable to adjust to new demands, the old educational system preparing applicants for the priesthood led these educational establishments to crisis. It manifested in students missing lessons and services. The authorities which were interested in stabilizing the situation in the country in 1905 – 1907 lost their interest in reforming the main link in the system preparing the Orthodox priesthood after Revolutionary twins had gone down.

Гребень Е.А. Землепользование и проблема его регулирования в период нацистской оккупации Беларуси

Статья посвящена такому малоизученному аспекту нацистского оккупационного режима на территории Беларуси, как система землепользования. Немецкие власти жестко регулировали систему землепользования, рассматривая земельный фонд Беларуси как важный фактор экономической эксплуатации оккупированных территорий. Автор выдвигает гипотезу о том, что землепользование являлось одним из важнейших элементов стратегии выживания гражданского населения в условиях оккупационной действительности. Охарактеризованы нормативные акты оккупационной администрации, регулировавшие систему землепользования, реконструирована система налогообложения за право пользования землей для сельского и городского населения, система санкций за неуплату налогов и натуральных повинностей.

LAND USE AND THE PROBLEM OF ITS REGULATION DURING THE NAZI OCCUPATION OF BELARUS
Y. HREBEN

This article is devoted to such an insufficiently explored aspect of the Nazi occupation on the territory of Belarus as a land-use system. The author hypothesizes that the land use is an essential element of the strategy of survival of the civilian population in the harsh conditions of occupation reality. The normative acts of the occupation administration that regulated the system of land use are characterized, the tax system for the right of use of a land parcel for rural and urban population and the system of penalties for non-payment of taxes and natural duties avoidance are reconstructed in the article.

Косов А.П. Украинская историография внешней политики США (1992 – 2010 гг.)

Рассматривается украинская историография внешней политики США в постбиполярном мире. Автор акцентирует внимание на инфраструктуре и академических ресурсах украинской американистики. Освещаются основные исследовательские тенденции в украинской историографии. Представлен анализ взглядов украинских исследователей на текущую глобальную и региональную политику Соединенных Штатов. За последние двадцать лет круг неизменных научных проблем в украинской американистике фокусируется на внешней политике США, ее принципах, приоритетах и механизмах. Основные темы украинских исследований в области проблем американской истории в 1992 – 2010 годах следующие: глобальная политика Вашингтона, постсоветское пространство (включая американо-украинские отношения), европейские и азиатские проблемы внешней политики Соединенных Штатов Америки.

THE UKRAINE HISTORIOGRAPHY OF THE US FOREIGN POLICI (1992 – 2010 years)
А. KOSOV

The article considers the Ukraine historiography of the US foreign policy in the postbipolar world. The author draws attention on infrastructure and academic resources of the Ukraine American studies. He lights main trends of researches in the Ukraine historiography. The author gives an analysis of opinions of the Ukraine researchers on the current US global and regional policy. Over the recent 20 years, a circle of scientists constantly focusing on the research of the US foreign policy, its principles, priorities and mechanisms has taken shape in the Ukraine American studies. The basic topics of the Ukraine studies on problems of the US foreign policy in 1992 – 2010 years can largely be subdivided as follows: global foreign policy of Washington; Post-Soviet themes (including US-Ukrainian relations); European and Asian problems.