Полоцкий государственный университет

Полоцкий
государственный
университет

ИСТОРИЧЕСКИЕ НАУКИ

Тимофеенко А.Г. Эволюция процесса расселения на территории Юго-Восточной Беларуси
с VII века до нашей эры до середины XIII века нашей эры: природные и общественно-политические закономерности

Исследуются закономерности процесса расселения на территории Юго-Восточной Беларуси в VII веке до н. э. – сер. XIII века н. э. На собранном материале об открытых поселениях, городищах, могильниках (2078 ед.) показаны природная и хозяйственная доминанты, которым был подчинён процесс возникновения поселений в период с VII века до н. э. – по VII век н. э., взаимовлияние хозяйственных требований к земельным участкам, превалирующим на уровне расположения селищ, и политической составляющей – на более высоком уровне, при выборе мест для расположения городищ и городов во время становления Древнерусского государства. Сделан вывод, что за указанный период времени (около 20 веков) коренная смена системы расселения произошла только во II веке н. э., в конце периода раннего железного века, и была обусловлена сменой преобладавшей до того подсеки на пашенное земледелие.

EVOLUTION OF SETTLEMENT PROCESSES AT THE TERRITORY OF SOUTH-EAST BELARUS
DURING VII AGE B. C. – MIDDLE XIII AGE A. D.: NATURAL, SOCIAL AND POLITIC CONDITIONS

H. TSIMAFEYENKA

This article is devoted to the settlement processes at the territory of South-East Belarus during VII age B. C. – middle XIII age A. D. The information about 2078 settlements and burials showed that process of their emergence and developing was subordinated to the natural and economical dominants for unfortified settle-ments and policy for towns. During about 20 ages full change of settlement system had place only during II age A. D. and the cause was changing in working the soil.

Ногин Е.В. Проблемы неолитизации междуречья Днепра и Десны

Исследуется вопрос неолитизации междуречья Днепра и Десны. На современном этапе изучения неолита особый интерес представляет начальный период этой эпохи, когда происходила трансформация мезолитических культур в неолитические. Рассматривается один из наиболее важных вопросов – временные рамки этого процесса и локализация источников распространения навыков изготовления керамической посуды, наличие которой является основным археологическим критерием, определяющим начало последнего этапа каменного века. В этом смысле территория междуречья Днепра и Десны вызывает особый интерес. Способствует этому главным образом географическое положение региона вблизи границы Полесья и лесостепной зоны, а также отсутствие отдельных публикаций, посвященных данной проблематике.

THE PROBLEMS OF THE DNIEPER AND DESNA RIVERS NEOLITIZATION

Е. NOGIN

The author investigated the question of the Dnieper and Desna rivers neolitization. At the present research stage, the initial period of this era associated with a transformation of the Mesolithic cultures into Neolithic ones causes a great interest. The author considered one of the most important issues – both the period for this process and localization of the sources of ceramic tableware making skills dissemination. The presence of those sources is a major archaeological criterion for determining the start of the Stone Age last phase. In this sense, the territory between the Dnieper and Desna rivers causes a particular interest due to a geographical position of the discussed regions – near the boundary of Polessye and forest-steppe zone as well as the lack of publications on the discussed theme.

Телепень С.В. Некоторые механизмы обучения римского войска и роль полководца в их обеспечении
(эпоха поздней республики и ранней империи)

Рассматривается римская военная дисциплина в ее широком контексте, охватывающая военное обучение в качестве особой системы ценностей и являющая собой не просто совокупность наказаний и поощрений, но целостную систему, которая через физическое и психологическое воздействие формировала солдата готовым к несению тягот армейской службы. Относительно же полководца заключим, что поскольку он обладал империем, то именно он, таким образом, пользовался и высшим авторитетом среди своих солдат и, следовательно, был ответственным за поддержание дисциплины, причем не только в ее карательном смысле, но и в отношении личного примера. Полководец не просто контролировал обучение воинов и применял наказания по необходимости, но контролировал ситуацию так, чтобы быть в состоянии поддерживать функционирование того по определению сплоченного воинского сообщества, каким являлось exsercitus.

SOME MECHANISMS OF TEACHING THE ROMAN ARMY AND THE COMMANDER ROLE OF THEIR GUARANTING
(AGE OF LATE REPUBLIC AND EARLY EMPIRE)

S. TELEPEN

The Roman military discipline in its broader context includes military training as a particular system of values and represents not just a set of punishments and rewards, but the whole system, which is through the physical and psychological impact has formed a soldier ready to bear the burdens of military service. Regarding the commander conclude that because he had an empire, then was he so enjoyed and the highest authority among his soldiers, and therefore was responsible for the maintenance of discipline, not only in its punitive sense, but also in terms of personal example. The commander is not just controlled the training of soldiers and apply penalties as appropriate, but control of the situation so as to be able to support the operation of addition, by definition, a close-knit military community, which was exsercitus.

Пeтраускас М.А. Антыклерыкальныя настроі шляхты Вялікага Княства Літоўскага ў першай палове XVII стагоддзя

На прыкладзе маёмасных канфліктаў даследуецца дачыненне каталіцкай шляхты Вялікага Княства Літоўскага да аўтарытэту царквы ў першай палове XVII стагоддзя. Судовыя цяжбы землеўласнікаў з прадстаўнікамі духавенства ілюструюць працэс легітымацыі царкоўнай улады ў прававой сістэме Вялікага Княства Новага часу. Прыведзены прыклады канфрантацыі і кампрамісаў паміж шляхтай і афіцыйнай царквой. Узмацненне пазіцый духавенства ў структурах дзяржаўнай улады выклікала пратэст прывілеяваных пластоў грамадства. Уплыў Рэфармацыі, эканамічны эгаізм, узмацненне ролі свецкага права ва ўсіх сферах жыцця, ідэалогія шляхецкай дэмакратыі разглядаюцца як крыніцы дэсакралізацыі аўтарытэту царквы. Прыведзеныя прыклады дазваляюць гаварыць аб секулярызацыі ўяўленнняў абывацеляў XVII стагоддзя пра канфесійны абавязак. Падтрымка царквы з боку вярхоўнай улады паступова абмяжоўвала магчымасці шляхты і магнатаў ігнараваць інтарэсы духавенства.

ANTICLERICAL SENTIMENT OF THE ARISTOCRACY OF THE GRAND DUCHY OF LITHUANIA IN THE 1ST PART OF THE 17TH CENTURY

M. PETRAUSKAS

On the example of property conflicts explores the attitude of the Catholic gentry to the authority of the church in the first half of the XVII century. The litigation between landowners and clergymen illustrates the process of legitimizing the ecclesiastical authority in the legal system of the GDL of the Modern times. There are the examples of confrontation and compromise between the nobility and the official church. Strengthening the position of the clergy in the governance structures caused protest of the privileged strata of society. The influence of the Reformation, the economic self-interest, the role of the civil law in all spheres of life, the ideology of szlachta democracy are named as the sources of authority desacralization of the church. These examples suggest the ideas of the secularism in the attitude of XVII century inhabitants to the confessional duty. The support of the church by the supreme power gradually limited the opportunities of the gentry and magnates to ignore the interests of the clergy.

Раманаў С.Л. Святочная культура Полацка другой паловы ХІХ – пачатаку ХХ стагоддзя

Разглядаецца праблематыка святочнай культуры Полацка ў другой палове ХІХ – пачатку ХХ стагоддзя. Вызначаецца месца і роля горада ў ідэалагічным пераацэньванні беларускіх губерняў Расійскай імперыі пасля паўстання 1863–1864 гадоў пасродкам культывавання новых святочных традыцый. Вывучаецца структура, выгляды і формы гарадскіх свят, іх вартасныя арыентацыі. Вылучаюцца тыя святы, якія для Полацка мелі адмысловае значэнне. Вызначаюцца і аналізуюцца розныя падставы святочнасці, падабенствы і адрозненні паміж святочнымі групамі, этнарэлігійная, палітычная і культурная спецыфіка такіх свят. У высновах прыводзяцца ключавыя ідэі даследавання, вызначаюцца вядучыя тэндэнцыі і характэрныя асаблівасці святочнай культуры Полацка ў другой палове ХІХ – пачатку ХХ стагоддзя.

FESTIVE CULTURE OF POLATSK IN THE SECOND HALF XIX – BEGINING XX CENTURIES

S. RAMANAU

In this article the author examines the festive culture of Polotsk in the second half of the XIX – early XX centuries. The place and role of the ideological revaluation Belarusian provinces of the Russian Empire after the rebellion of 1863–1864 by cultivating new festive traditions. The structure, types and forms of city festives, their value orientation. Identifies those festives that for Polotsk had special significance. The article identifies and analyzes the various reasons of celebration, the similarities and differences between the festives groups, ethno-religious, political, and cultural specificity of these holidays. The findings are the key ideas of articles, defined the leading trends and characteristics of Polotsk festive culture in the second half of the XIX – early XX centuries.

Шуткова Н.П. Изучение печных изразцов региона Могилевского Поднепровья и Посожья (историографический аспект)

Представлен историографический аспект изучения печных изразцов региона Могилевского Поднепровья и Посожья. Анализируются основные публикации конца XIX – начала XX века – период, когда началось изучение этого вида архитектурно-декоративной керамики, вплоть до начала XXI века. Сделан вывод о том, что данный период можно разделить на несколько этапов. Первый из них связан с деятельностью Е.Р. Романова в конце XIX – начала XX века. С 70-х годов XX века развернулось активное археологическое изучение позднесредневекового белорусского города, что также послужило толчком для изучения печных изразцов. Рассмотрена первая обобщающая работа Л.Г. Паничевой (1980г.), посвященная белорусским изразцам XIV–XVII веков. В это время данную тематику разрабатывали О.Н. Левко, О.А. Трусов, Ю.А. Заяц. Показано, что активное изучение печных изразцов в регионе Могилевского Поднепровья и Посожья в 90-е годы XX–XXI веке связано с археологическим исследованием Кричева, Могилева, Мстиславля и Шклова.

THE RESEARCH OF STOVE TILES OF MOGILEV REGION PODNEPROVIE AND POSOZHIE (HISTORIOGRAPHICAL ASPECT)

N. SHUTKOVA

The article is devoted to the research of historiographical aspect of tiles of Mogilev region Podneprovie and Posozhie. In the text are analyzed all the major publications starting from the late 19th – the beginning of 20th century, when the studying of this kind of architectural-decorative ceramics was started, till the beginning of 21st century. This period can be divided into several stages. The first of them is connected with the work of E.R. Romanov in the late 19th – early 20th century. From the 70th of 20th century an active studying of late mediaeval Belarusian town was activated, and this became an impulse for researching tiles. In 1980 the first generalizing work of L.G. Panicheva was published. This work was devoted to Belarusian tiles of 14–17th centuries. At that time this subject was developed by O.N. Levko, O.A. Trusov, Y.A. Zajac. An active studying of tiles in the region of Mogilev Podneprovie and Posozhie in the 90th of 20th – 21st centuries is connected with the archaeological researches of Krichev, Mogilev, Mstislavl and Shklov.

Соловьев Р.В. Проблема происхождения и этнической истории славян в восточноевропейской историографии XIX– начала XX века

Исследуются некоторые особенности развития представлений по вопросу славянской этнической истории в среде ученых Восточной Европы второй половины XIX – начала XX века. Анализируются процессы, тем или иным образом повлиявшие на выбор позиций по этой проблеме авторов рассматриваемого периода, где внимание уделяется процессу “национализации“ науки и началу формирования национальных историографий. На фоне общего прогресса в теории и методологии исторической науки отмечается переход от версий о ранних славянах, основанных преимущественно на анализе письменной традиции, к всё более взвешенным концепциям, которые стремятся учесть весь комплекс имеющейся информации. Особое внимание уделено проблеме исторической и лингвистической дифференциации восточных славян в историческом и политическом дискурсе Восточной Европы.

PROBLEM OF THE ORIGIN AND ETHNIC HISTORY OF SLAVS IN EASTERN EUROPEAN HISTORIOGRAPHY IN THE XIX – EARLY XX CENTURIES

R. SALAUYOU

The article is devoted to some peculiarities of the development of ideas of Slavic ethnic history among scientists in Eastern Europe (XIX – early XX centuries), as well as the analysis of processes that affected the choice of positions on this issue. Another side of the problem focused on the process of “nationalization” of history and the beginning of the formation of national historiography. On the base of the overall progress in the theory and methodology of history we can also see the transition from simple versions of the early Slavs history, based primarily on an analysis of the written tradition, to more weighted and detailed concepts that seek to take into account the full range of available information. Special attention was paid to the problem of historical and linguistic differentiation of the Eastern Slavs in the academic and political discourse of Eastern Europe.

Подорожняя Е.А. Организация системы управления в Белорусско-Литовских губерниях в 1860 годы

Анализируется организация системы управления в белорусско-литовских губерниях в 1860-е годы, когда в ходе реализации аграрной реформы 1861 года и подавления восстания 1863–1864 годов было создано временное военно-полицейское управление. Показано, что на всех высших и ответственных должностях местные чиновники замещались выходцами из центральных губерний Российской империи. Русификация чиновничьего аппарата обусловила создание особой системы служебных льгот и привилегий приезжим чиновникам. В результате в 1860-х годах в белорусско-литовских губерниях сложилась особая система управления с определенными механизмами формирования кадрового состава местной администрации. После снятия военного положения были ликвидированы военно-административные органы, однако продолжало действовать ограничительное законодательство.

ORGANIZATION OF THE GOVERNOR SYSTEM IN BELARUSIAN-LITHUANIAN PROVINCES IN 1860TH

E. PODOROZHNAYA

The article deals with the organization of governor system in belarusian-lithuanian provinces in 1860th when after agrarian reform 1861 and revolt 1863–1864 provisional military-police governor system was created. On all responsible posts and the posts connected with the people, local officials were replaced with natives of the central provinces of Russian empire. Russification of the local state machinery entailed formation specific system of considerable monetary and office privileges. As a result there were created special governor and bureaucrat systems in 1860th in belarusian-lithuanian provinces. After repeal of martial law military-administrative establishments were liquidated, but restricted legislation was kept.

Шидловский С.О. Эдуард Томаш Массальский о стратегиях эксплуатации белорусского крепостного крестьянства

Анализируется социальный роман писателя и публициста, уроженца Минщины, Э.Т. Массальского (1799–1879) «Пан Подстолич» («Pan Podstolic, albo czym jeste?my, czym by? mo?emy») (1831–1833). Рассматриваются стратегии эксплуатации крепостного крестьянства Беларуси первой половины ХІХ столетия (произвольное увеличение объёмов работ на барщине, использование крестьянского инвентаря и скота при работах на барщине, изъятие излишка продуктов, оплата за труд спиртным, принуждение к использованию платных услуг господских мельниц, завышение стоимости услуг, принуждение к раннему вступлению в брак, экономия на строительстве крестьянского жилья, ограничение мобильности крестьян). Выявляются идеологические предпосылки (идеология сарматизма) формирования характерных черт польской системы крепостного хозяйствования на белорусских землях.

EDWARD MASSALSKY ABOUT OPERATING STRATEGY BELARUSSIAN SERFS

S. SHYDLOUSKI

Analyzes the social novel writer and journalist, born in Minsk Region, E.T. Massalsky (1799–1879) “Пан Подстолич” (“Pan Podstolic, albo czym jeste?my, czym by? mo?emy”) (1831–1833). Operating strategies considered serfs Belarus first half of the nineteenth century (any increase in the volume of work on serfdom, the use of peasant stock and cattle when working on the corvee, the removal of excess products, pay for work of alcohol, compulsion to use paid services manorial mills, overstating the value of services, forcing to early marriage, saving on construction of peasant property, restriction of mobility of the peasants). Identified ideological premises (Sarmatian ideology) formation characteristics of the Polish economic system of serfdom in the Belarusian lands.

Цумарава А.П. Палеміка па пытанні аграрнага развіцця Паўночна-Заходняга краю на старонках прэсы (пачатак ХХ стагоддзя)

Па матэрыялах прэсы даследуецца праблематыка аграрнага пытання, якая набыла асаблівую актуальнасць у 1905–1907 гадах. Паўночна-Заходні край ацэнены як небагаты сельскагаспадарчы рэгіён. Разгледжана крытыка прэсы ў адрас улады і адсутнасці відавочных рэформ. Прааналізавана ўзаемасувязь сельскагаспадарчага крызісу з сацыяльнымі і палітычнымі праблемамі, удзелам сялян у рэвалюцыі 1905–1907 гадоў, актывізацыяй міграцыі беларускіх сялян у Сібір і Амерыку. Раскрыта дыскусія вакол перавагі “польскага” і апалячанага землеўладання ў краі. Агульная пазіцыя землеўладальнікаў ахарактарызавана як выбар умеранага, легальнага шляху для правядення рэформ у аграрным сектары. Асветлена работа землеўпарадкавальных камісій, іх узаемадзеянне з Сялянскім банкам. Раскрыты праект польскай краёвай прэсы па рэфармаванні аграрнага сектара з мэтай пераарыентацыі сельскай гаспадаркі на садоўніцтва, агародніцтва, пчалярства, вытворчасць малочных прадуктаў, будаўніцтва сыраробных заводаў, развіцця агароднінасушыльнай галіны. Прадстаўлены станоўчы партрэт заможнага селяніна. На падставе даследаваных матэрыялаў паказана, што многія прапановы актуальныя і ў сучасным свеце.

HE CONTROVERSY ON THE AGRICULTURAL DEVELOPMENT OF THE NORTH-WESTERN TERRITORY IN THE PRESS (EARLY XX CENTURIES)

А. TSUMARAVA

In the article on the press materials studied problems of the agrarian question, which has become particularly relevant in 1905–1907. North-Western Territory assessed affluent agricultural region. We consider the criticism of the press to the government and the absence of reforms. The relationship of agricultural crisis with social and political problems involving peasants in the revolution of 1905–1907, activation migration Belarusian peasants in Siberia and America. Revealed the superiority of the discussion about the “Polish” estates in North-Western Territory. Common position of the landowners described as moderate choice, legal way for reforms in the agricultural sector. Lit work surveying commissions, their interaction with the Farmers Bank. Disclosed the project boundary of the Polish press to reform the agricultural sector to reorient agriculture horticulture, gardening, beekeeping, dairy, cheese factory building, the development of vegetable dehydration industry. By presenting the portrait of a wealthy farmer. On the basis of the materials studied, the author believes that many of the suggestions are relevant to the modern world.

Гушчынскі І.Г. Барацьба ва ўрадавых колах Расійскай імперыі вакол правядзення судовай рэформы 1864 года на тэрыторыі Беларусі

Разглядаецца тэматыка барацьбы ва ўрадавых колах Расійскай імперыі вакол правядзення на тэрыторыі Беларусі судовай рэформы 1864 года. Прадметам вострых дыскусій былі галоўным чынам пытанні, звязаныя ўвогуле з магчымасцю яе ўвядзення, а таксама з выняткамі з судовых статутаў ад 20 лістапада 1864 года ў адносінах менавіта да гэтых зямель (адмена выбарнасці міравых суддзяў, кантроль над імі з боку адміністрацыйных улад, абмежаванні для прадстаўнікоў неправаслаўных канфесій пры фарміраванні складу прысяжных засядацеляў і г.д.). Гэта стала следствам палітычных, рэлігійных і іншых асаблівасцей, уласцівых беларускім землям у той перыяд. У дадзеных дыскусіях знайшла адлюстраванне супярэчлівасць палітыкі самадзяржаўя адносна тэрыторый, далучаных да Расіі ў выніку падзелаў Рэчы Паспалітай. Яна мела мэтай канчатковае іх зліццё з унутранымі губернямі імперыі, але пры гэтым захоўвала асобы палітыка-прававы статус краю.

THE STRUGGLE IN THE OFFICIAL CIRCLES OF THE RUSSIAN EMPIRE ABOUT CARRYING OUT THE JUDICIAL REFORM OF 1864 IN THE TERRITORY OF BELARUS

I. HUSHCHYNSKI

The article is devoted to the problem of the struggle in the official circles of The Russian Empire about carrying out the judicial reform of 1864 in the territory of Belarus. Questions about advisability to put it in force there and exclusions from the judicial statutes of November 20, 1864 for these lands (abolition of appointment by election of justices of the peace, limiting the number of Jews in the jury etc.) were the subjects of heated debates. It was a result of political, religious and other features of Belarusian lands in that period. Contradictions in the Russian policy concerning Belarusian-Lithuanian territories were reflected in these debates. The Russian Government aimed at absolute consolidation of this region with inland provinces of The Empire, but at the same time retained its particular political and legal status.

Iваноў А.А. Эвалюцыя выдання газеты “Віленскі веснік” на працягу ХІХ стагоддзя

На матэрыяле архіўных крыніц даследуюцца структурныя змены, якія адбываліся з газетай “Віленскі веснік” на працягу ХІХ стагоддзя, і асноўныя фактары, якія на гэтыя змены паўплывалі. Асветлены асноўныя этапы развіцця выдання і праведзены паралелі, якія злучаюць гэтыя змены з асноўнымі падзеямі, што адбываліся ў Паўночна-Заходнім краі ў дадзены перыяд. На прыкладзе газеты “Віленскі веснік” як галоўнага афіцыйнага выдання дадзенага рэгіёна паказаны асноўныя тэндэнцыі ў палітычным, сацыяльным і культурным жыцці краю. Зроблена выснова аб тым, што выданне, якое асвятляе ўсе сферы жыцця грамадства, можа служыць не толькі крыніцай па гісторыі Беларусі і ўсяго Паўночна-Заходняга краю, але і ў сілу сваёй афіцыёзнасці паказвае асноўныя кірункі развіцця грамадства заходніх губерняў у ХІХ стагоддзі.

THE EVOLUTION OF THE NEWSPAPER “VILENSKY VESTNIK (JOURNAL OF VILNA)” DURING THE XIX CENTURY

А. IVANOU

The article with archival sources investigates the structural changes taking place with the newspaper “Vilensky vestnik” during the XIX century and the main factors affecting these changes. The key stages in the development and publication draws parallels linking these changes with the major events that took place in the North-West region in that period have been highlighted. On the example of the newspaper “Vilensky vestnik” as the main official publication of the region the main tendencies in the political, social and cultural life of that region are shown. It’s concluded that the publication which covered all aspects of society, can be not only a source for the history of Belarus and the entire North-West region, but also due to its officious it shows the main directions of the society development in the western provinces in the XIX century.

Восович С.М. Гомельское отделение Могилевского православного Богоявленского братства в конце XIX – начале XX века

Рассматривается история развития Гомельского отделения Могилевского православного Богоявленского братства в конце XIX – начале XX века – одна из недостаточно изученных в отечественной исторической науке проблем. Анализируется культурно-просветительная деятельность и благотворительность указанного братского отделения в исследуемый период. Делается вывод, что вся активность Гомельского объединения была направлена на укрепление позиций Русской Православной церкви на Гомельщине.

GOMEL BRANCH OF MOGILYOV ORTHODOX EPIPHANY BROTHERHOOD AT THE END OF THE XIXTH – BEGINNING OF THE XXTH CENTURY

S. VOSOVICH

The article considers the history of development of Gomel branch of Mogilyov Orthodox Epiphany brotherhood at the end of the XIXth – beginning of the XXth century. Are analyzed cultural-educational and charity activities of the afore-said brotherhood branch in the considered period. The conclusion is made that all the activities of Gomel association was directed at strengthening the positions of Russian Orthodox Church in Gomel Region.

Валодзькін А.А. Спробы стварэння рэгіянальнага аб’яднання балтыйскіх дзяржаў у 1918–1921 гадах

Аналізуюцца тэарэтычныя канцэпцыі і практычныя спробы стварэння рэгіянальнага аб’яднання балтыйскіх краін у 1918–1921 гадах. На падставе апублікаваных у Літве архіўных крыніц адпаведнага перыяду аднаўляецца храналогія супрацоўніцтва гэтых краін у вырашэнні агульных праблем падчас вайны за вызваленне і змагання за міжнароднае прызнанне. Таксама вызначаюцца супярэчнасці ў іх адносінах і прычыны, што не дазволілі ім у разглядаемы перыяд ажыццявіць планы па стварэнні рэгіянальнага аб’яднання на Балтыцы.

THE ATTEMPTS TO CREATE A REGIONAL ALLIANCE OF THE BALTIC STATES IN 1918–1921

A. VALODZKIN

The article contains the analysis of theoretical concepts and practical efforts to create the regional alliance of the Baltic nations in 1918–1921. On the basis of archive documents of the appropriate period published in Lithuania the chronology of these nations’ cooperation in solving the common problems during the Liberation war and struggle for the international recognition is reconstructed. The article also reveals the controversies of their mutual relations and the reasons of their failing to implement the plans of the regional alliance formation at that time.

Бараненка В.В. Змены ў палітыцы савецкай дзяржавы ў стаўленні да Царквы і духавенства ў 1929 годзе
на прыкладзе Полацка-Себежскай абнаўленчай епархіі

Даследуюцца змены ў дзяржаўнай палітыцы ў адносінах да Царквы і духавенства ў 1929 годзе на прыкладзе Полацка-Себежскай абнаўленчай епархіі. На падставе гістарыяграфічных і архіўных крыніц разглядаецца царкоўнае становішча, якое склалася на тэрыторыі епархіі. У заканадаўчай сферы быў прыняты шэраг пастаноў, пводле якіх барацьба з рэлігіяй прыраўноўвалася да класава-палітычнай. Паказаны цяжкасці, з якімі прыйшлося сутыкнуцца духавенству і веруючым епархіі: у адносінах да праваслаўнага духавенства ўжываліся такія метады, як арышты, дыскрэдытацыя, частыя пераводы святароў у розныя прыходы і г.д. Адной з прычын паслаблення абнаўленчага руху на Полаччыне і ў сумежных рэгіёнах Пскоўшчыны аўтар вылучае канфрантацыю паміж мясцовым духавенствам. Робіцца выснова, што ў канцы 1920-х гадоў адбываецца паступовае ўзмацненне жорсткасці дзяржаўнай палітыкі ў адносінах да Царквы, надыходзіць працяглы этап сістэматычных ганенняў. Дзякуючы вынікам праведзенага даследавання ў навуковы зварот уводзіцца шэраг новых архіўных дакументаў, што з’яўляецца важным момантам для далейшых даследаванняў па гэтай тэме.

POLITICAL CHANGES IN THE SOVIET STATE TOWARDS THE CHURCH AND THE CLERGY IN 1929 BY THE EXAMPLE OF POLOTSK-SEBEZH RENOVATIONIST DIOCESES

V. BARANENKA

The author of the article studies changes in public policy towards the Church and the clergy in 1929 by the example of Polotsk-Sebezh renovationist diocese. On the basis of historiographic and archival sources the author studies the prevailing situation on the territory of the diocese. In the legislative sphere a number of regulations were adopted, according to which the struggle against religion was equal to class-political one. The clergy and the faithful of the diocese met a lot of difficulties: different kinds of punishment were inflicted on Orthodox clergy – arrests, defamation , frequent transfers of priests to different parishes, etc. The author depicts one of the reasons for the weakening of renovationist movement in Polotsk and adjacent Pskov regions – confrontation between local clergy. The author makes a conclusion that at the end of the 1920s there was a gradual growth of cruelty in public policy towards the Church, there also came a long period of systematic persecutions. The article introduces a new set of archival documents, and this is an important point for further research on this topic.

Кривуть В.И. Деятельность проправительственных молодежных союзов на территории Западной Беларуси в межвоенный период

Исследуется деятельность ведущих проправительственных молодежных организаций по реализации официальной молодежной политики на территории Западной Беларуси в межвоенный период. Дается характеристика их роли в военной подготовке, гражданском воспитании, внешкольном профессиональном обучении молодого поколения, борьбе с молодежной безработицей. Анализируются особенности деятельности официальных молодежных союзов на территории Западной Беларуси, в том числе привлечение их к участию в полонизации местной молодежи и борьбе против коммунистического и национально-освободительного движения.

ACTIVITIES YOUTH PROGOVERMENT UNIONS ON THE TERRITORY OF WESTERN BELARUS IN THE INTERWAR PERIOD

V. KRIVUT

The article highlights the issue of activity leading pro-government youth organizations on the implementation of the official youth policy in Western Belarus in the interwar period. We give a description of their role in military training, civic education, non-formal vocational training of young generation, combat youth unemployment. Analyzes the characteristics of the activities of the official youth organizations in Western Belarus, including bringing them to participate in polonization of local youth and fight against communist and national liberation movements.

Калиновская М.М. Подготовка медицинских кадров в области охраны материнства и детства в БССР (1920–1930-е годы): состояние, проблемы

Исследуется процесс становления и развития системы подготовки медицинских кадров в области охраны материнства и детства в БССР в 1920–1930-е годы. Отмечается кризисное положение здравоохранения в начале изучаемого периода. Рассматриваются меры, предпринимаемые государством по решению данной проблемы: увеличение финансирования, создание широкой сети профильных лечебных и воспитательных учреждений по защите материнства и детства, подготовка необходимых кадров на краткосрочных курсах, в средних и высших учебных заведениях. Делается вывод, что отсутствие у правительства республики необходимого опыта в организации системы здравоохранения того времени, недостаточное ее финансирование не позволило в полной мере обеспечить подготовку необходимого количества высококвалифицированных специалистов в области охраны материнства и детства.

PREPARATION OF MEDICAL STAFF IN THE FIELD OF MOTHERHOOD AND CHILDHOOD PROTECTION IN BSSR (THE 1920–THE 1930s): STATE, PROBLEMS

М. KALINOUSKAYA

The process of formation and development of the system of training of medical staff in the field of motherhood and childhood protection in BSSR in 1920–1930th is considered. The crisis state of health care at the beginning of the studied period is noted. Information on the measures taken by the state on the solution of this problem are provided: increase in financing, establishing a wide network of specialized medical and educational institutions on the protection of motherhood and childhood, preparation of necessary staff on short-term courses, in averages and higher educational institutes. However, an absence at the government of the young republic of necessary experience in the health system organization, its insufficient financing (primary financing of industrialization) didn’t allow fully providing the country with necessary number of highly qualified specialists in the field of motherhood and childhood protection.

Корсак А.И. Деятельность Экиманской сельской (волостной) управы Полоцкого района
в структуре оккупационных органов власти на территории тылового района группы армий «Центр» в 1941–1944 годах

Несмотря на наличие значительного количества работ, в которых рассматривалась проблема структуры нацистских оккупационных органов власти на территории Беларуси в годы Великой Отечественной войны, остаётся много связанных с ней малоисследованных вопросов. Исследуемая тема разрабатывалась в основном в рамках всей территории республики, не затрагивая региональный её аспект. В связи с этим объектом в данной работе выступает деятельность Экиманской сельской (волостной) управы в структуре оккупационных органов власти на протяжении всего периода нацистской оккупации Беларуси (1941–1944 гг.). Основными источниками для проведения исследования являются данные Государственного архива Витебской области, в частности фонд № 2813 Экиманской волостной управы Полоцкого района Витебского округа.

EKIMANSKOY RURAL ACTIVITIES (PARISH) TO ADMINISTER THE POLOTSK DISTRICT OCCUPATION
IN THE STRUCTURE OF AUTHORITIES IN THE REAR AREAS OF ARMY GROUP “CENTER” IN 1941–1944

A. KORSAK

Despite the presence of a significant amount of work, which addresses the problem of the structure of the Nazi occupation authorities in Belarus during World War II, there are still many unexplored related issues. It should be noted that the studied theme was developed mainly within the whole territory of the republic, without affecting the regional aspect of it. In connection with this object in this article is the work of rural Ekimanskoy (parish) council in the structure of the occupation authorities throughout the period of the Nazi occupation of Belarus (1941–1944). The main sources for the study are the data of the State Archives of Vitebsk region, in particular the fund number 2813 Ekimanskoy parish council Polotsk district Vitebsk region.

Малашук П.В. Ценностные доминанты белорусско-югославских (сербско-черногорских) культурных взаимосвязей в 1991–2006 годах

Вопросы культурного сотрудничества занимают важное место в общем комплексе актуальных проблем развития международных отношений. Предметом настоящего исследования является культурный вектор внешней политики Республики Беларусь в отношении Союзной Республики Югославии, Сербии и Черногории. Анализируются организационно-правовой, концептуальный, практический аспекты двустороннего культурного сотрудничества. Отмечаются трудности, не позволившие полностью использовать имевшийся культурный потенциал. Вместе с тем культурный обмен между государствами, народами, творческими коллективами в анализируемый период приобрел заметное оживление. Его отличительной чертой стало участие белорусских и сербских артистов, творческих коллективов, кинематографистов, художников в различных фестивалях и конкурсах, проходивших как в Беларуси, так и в Югославии, Сербии и Черногории. Большинство использованных источников впервые введено в научный оборот, что позволило сделать принципиально новые выводы и оценки.

INTELLECTUAL DOMINANCE IN BELARUS – YUGOSLAVIA (SERBIA – MONTENAGRO) CULTURAL RELATIONS IN THE PERIOD 1991–2006

P. MALASHUK

The problems of cultural cooperation play an important role in the program of international inter-relations. The article deals with foreign policy of the Republic of Belarus and the Union of Yugoslavia (Serbia – Montenagro). The organizational, legal, conceptual and practical aspects of bilateral cooperation are analysed. The article focuses attention on the problems which prevented the complete realization of the cultural potential. However, in the author’s opinion the cultural exchange in the described period became more animated The distinguished features were activity of actors, creative groups, artists, cinematographers in festivals, competitions, concerts held both in Belarus and Yugoslavia, Serbia, Montenagro. The majority of the used information is taken from the reliable sources for the first time. It allowed to make fundamentally new conclusions and estimations.

Данилович М.В. Китайско-таджикские отношения в 2001–2012 годах: политический и экономический аспекты

Представлен ситуационный анализ эволюции китайско-таджикских отношений в 2001–2012 годах. По результатам изучения официальных документов и статистических данных, интервью дипломатических представителей, новостных сообщений, работ центральноазиатских экспертов, а также опроса таджикских исследователей выделены три этапа развития двустороннего взаимодействия. От решения пограничной проблемы и наращивания объемов торговли Китай в своей стратегии переходит к активизации инвестиций в инфраструктурную, горнодобывающую, энергетическую отрасль Таджикистана, затем усиливая взаимодействие в области безопасности. Дается оценка двусторонней миграции и среднесрочных перспектив китайско-таджикских отношений.

CHINESE AND TAJIK INTERACTION IN THE 2001–2012 YEARS: POLITICAL AND ECONOMIC ASPECTS

M. DANILOVICH

The foreign policy of People’s Republic of China in 2000s implies its tangible activization in Central Asia. The priority in this region has been given by China to border states. This article presents a case-study of the evolution of Chinese-Tajik relations in 2001–2012. As the result of researching official documents and statistical data, official interviews with diplomats, news reports, the works by Central Asian experts, as well as the Tajik academics’ opinion poll, the author suggests there were three periods in the development of bilateral relations. In its strategy China from solving borderline problems and increasing trade turns to active investing in Tajik infrastructure, mining and energy sectors, afterwards strengthening security cooperation. The article also contains the assessment of bilateral migration as well as middle-term perspectives for Chinese-Tajik relations.

Багдановіч, А.І. Навуковая і культурна-асветніцкая дзейнасць інтэлігенцыі Беларусі (1861–1900 гг.) / А.І. Багдановіч. – Мінск: БНТУ, 2012. – 153 с. (Стралец В.М.)