Полацкі Спаса-Еўфрасіннеўскі жаночы манастыр у гісторыі і культуры Беларусі

Работа канферэнцыі накіравана на ўсебаковае асэнсаванне значэння Полацкага Спаса-Ефрасіннеўскага жаночага манастыра і Прападобнай Еўфрасінні Полацкай у кантэксце гістарычнага, рэлігійнага і культурнага развіцця Беларусі і ўсходнеславянскіх народаў і зямель.

Арганізатарамі падзеі выступілі Беларуская Праваслаўная Царква, Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Аддзяленне гуманітарных навук і мастацтваў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, Інстытут гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт імя Еўфрасінні Полацкай і Мінская духоўная акадэмія.

У рамках адкрыцця канферэнцыі гасцям прадстаўлена выстава, прысвечаная працэсу рэстаўрацыі і аднаўлення аднаго з найважнейшых архітэктурных аб'ектаў Беларусі і Полацкай абіцелі – Спаса-Праабражэнскай царквы. На планшэтах прадстаўлены ўнікальныя дэталі працы з фрэскамі, вынікі археалагічнага і архітэктурнага даследавання комплексу.

Адной з найважнейшых падзей першага дня канферэнцыі стала прэзентацыя паштовага блока ў гонар 900-годдзя Полацкага Спаса-Еўфрасіннеўскага жаночага манастыра. Праект падрыхтаваны Міністэрствам сувязі і інфарматызацыі сумесна з Беларускай Праваслаўнай Царквой. У аснове блока – карціна «Еўфрасіння Полацкая» мастакоў мастакоў Аляксея Ліпскага і Сяргея Лагуновіч-Чарапко. Дызайн паштовага блока, спецштэмпеля і канверта «Першы дзень» належыць Яўгеніі Бедонік, фота для маркі прапанаваў беларускі фатограф Уладзімір Суцягін. Пры вырабе блока прыменены тэхналогіі кангрэўнага ціснення і тэрмічнага ціснення металізаванай фальгой залацістага колеру, тыраж такога блока – 10 тысяч экзэмпляраў.

Уладзімір Сцяпанавіч Каранік, Старшыня Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі: «Сёння мы адзначаем знакавую падзею, і я рады магчымасці ўзаемадзейнічаць з Міністэрствам сувязі ў гэтай важнай ініцыятыве. 900-годдзе аднаго са старэйшых цэнтраў праваслаўя са слаўнай гісторыяй і стварэнне паштовага блока – гэта ўсё частка нашай спадчыны. Блок разляціцца па ўсім свеце, і ў многіх кутках нашай планеты даведаюцца аб тым, што ў Рэспубліцы Беларусь ёсць такая святыня, ля вытокаў якой стаяла Прападобная Еўфрасіння Полацкая. Тут яна служыла Пану Богу і людзям. Людзі даведаюцца, што ў Рэспубліцы Беларусь памятаюць пра свае карані, шануюць традыцыі і гісторыю свайго народа і ўпэўнена глядзяць у будучыню, абапіраючыся на трывалы падмурак, закладзены папярэднімі пакаленнямі. Мы імкнемся захаваць усю духоўную спадчыну нашага народа для таго, каб пабудаваць сваю светлую, незалежную і бяспечную будучыню».

Мітрапаліт Мінскі і Заслаўскі, Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі Венімамін: «Для нас вельмі важная магчымасць узаемадзеяння з Міністэрствам сувязі. Гэтае супрацоўніцтва дазваляе сучасным людзям, нашым грамадзянам і жыхарам іншых краін даведацца пра тое, што мае значэнне і каштоўнасць для Беларусі. Мы перадаем гэтыя ідэі праз канверты, маркі і блокі.

У гэтым годзе асабліва важна засяродзіць увагу на духоўнай святыні, якая захавалася і перадавалася з пакалення ў пакаленне, нягледзячы на многія выпрабаванні. Гэты лаканічны напамін пра Полацкі манастыр будзе ажыццяўляцца пры падтрымцы Міністэрства сувязі як сумесны праект з Беларускай Праваслаўнай царквой праз рассылку і паступленне матэрыялаў у калекцыі. Гэта стане добрым знакам і напамінам для сучаснага чалавека аб тым, як важна адцягвацца ад мітусні і вяртацца да духоўных асноваў нашага народа. Гэта дапамагае нам жыць у згодзе з грамадствам і знаходзіць глыбокі мір у душы».

Падчас пасяджэння былі таксама абвешчаны прывітальныя словы Свяцейшага Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі Кірыла, дзяржаўнага сакратара Саюзнай дзяржавы Сяргея Юр'евіча Глазьева, Старшыні Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Наталлі Іванаўны Качанавай, Старшыні Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Ігара Пятровіча Сяргеенка, Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасла Расійскай Федэрацыі ў Рэспубліцы Беларусь Барыса Вячаслававіча Грызлова.

Юрый Яцэнтавіч Раманоўскі, рэктар Полацкага ўніверсітэта: «У ліпені 2022 года наш універсітэт здабыў імя Прападобнай Еўфрасінні Полацкай. Гэта не толькі крыніца гонару, але і вялікая адказнасць, якую мы ўсклалі на сябе. Захаванне і працяг традыцый, якія маюць 900-гадовую гісторыю, з'яўляецца асновай нашай дзейнасці. Мы імкнемся падтрымліваць традыцыі адукацыі, асветы і культуры. Упэўнены, што даследаванні і ідэі, якія будуць прадстаўлены сёння, стануць новай крыніцай для фармавання традыцый, якія нашы студэнты будуць развіваць у будучыні».

У рамках дакладнай часткі пленарнага пасяджэння адбылася прэзентацыя манаграфіі Дзяніса Уладзіміравіча Дука «Спадчына Еўфрасінні Полацкай: гістарычнае асэнсаванне ў святле новых адкрыццяў» і суправаджальныя надпісы на фрэсках і пытанне аўтарства». З дакладам аб фрэскавым жывапісе храма XII стагоддзя і спадчыне Прападобнай Еўфрасінні Полацкай выступіла Ігумення Еўдакія, настаяцельніца Полацкага Спаса-Еўфрасіннеўскага манастыра.

На другі дзень канферэнцыі больш за 70 даследчыкаў з Рэспублікі Беларусь і Расійскай Федэрацыі прынялі ўдзел у рабоце секцый. Даклады прысвечаны пытанням ролі Полацкага Спаса-Еўфрасіннеўскага манастыра і Прападобнай Еўфрасінні Полацкай у гісторыі і культуры Беларусі, гісторыі праваслаўнай царквы на беларускіх землях з канца XVIII да нашых дзён, а таксама асэнсаванню значэння традыцыйных духоўных каштоўнасцей у развіцці навукі, культуры і адукацыі.

Вынікамі сваёй працы падзяліліся даследчыкі Полацкага ўніверсітэта: кандыдат біялагічных навук, дацэнт кафедры гісторыі і сацыягуманітарных навук Вольга Антонаўна Емяльянчык, кандыдат гістарычных навук, дацэнт, дацэнт кафедры гісторыі і сацыягуманітарных навук, загадчык аспірантуры Віктар Віктаравіч Бараненка, кандыдат гістарычных навук, дацэнт, загадчык кафедры гісторыі і сацыягуманітарных навук Алена Мікалаеўна Барун, кандыдат гістарычных навук, дацэнт, загадчык кафедры тэхналогіі і методыкі выкладання Наталля Віктараўна Даўгяла і кандыдат гістарычных навук, дацэнт, прарэктар па ідэалагічнай і выхаваўчай рабоце Алеся Іосіфаўна Корсак.

Алеся Іосіфаўна Корсак, кандыдат гістарычных навук, дацэнт, прарэктар па ідэалагічнай і выхаваўчай рабоце: «Многія даклады насілі праблемны характар, але нам яшчэ ёсць куды развівацца, пачынаючы з антрапалогіі і археалогіі, заканчваючы непасрэдна асобай Еўфрасінна Пола, святыняй. Святыняй, якая аб'ядноўвае нас усіх незалежна ад веры. І гэта на мой погляд самае галоўнае. Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт імя Еўфрасінні Полацкай заўсёды рады прыняць вас у сваіх сценах».