Праект для студэнтаў «Вучыся і працуй»

Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт імя Еўфрасінні Полацкай актыўна развівае гэты кірунак, выбудоўваючы сістэмнае ўзаемадзеянне з вядучымі арганізацыямі-заказчыкамі кадраў. Важным элементам гэтай стратэгіі з'яўляецца ўцягванне студэнтаў у вытворчае асяроддзе.

Пра тое, як гэтая канцэпцыя рэалізуецца на практыцы, распавядае загадчык кафедры трубаправоднага транспарту і гідраўлікі, кандыдат тэхнічных навук, дацэнт Андрэй Генадзевіч Кульбей: «Мы сёння робім крокі па павышэнні канкурэнтаздольнасці нашых выпускнікоў на рынку працы. Шмат намаганняў накіроўваем на магчымасць атрымання студэнтамі рабочай спецыяльнасці яшчэ на 1-2 курсе, каб на больш старэйшых курсах студэнты маглі ўжо на летніх практыках або канікулах апынуцца на працоўных месцах, вывучаць спецыяльнасць праз прызму практыка-арыентаванага падыходу. Павінен прызнацца, што атрыманне рабочай спецыяльнасці – гэта задача няпростая, і трэба будзе вырашыць яшчэ шмат пытанняў, у якія мы ўпіраемся сёння.

Мы вітаем працу студэнтаў на галіновых прадпрыемствах у вольны ад вучобы час. Гэта дазваляе будучым выпускнікам вызначыцца з выбарам прадпрыемства пасля заканчэння ўніверсітэта. Студэнт, які ведае, у якую менавіта арганізацыю ён размяркуецца, напрыклад, у газазабеспячальнае прадпрыемства, будзе глыбей вывучаць профільныя прадметы, пройдзе адпаведныя летнія практыкі. А на выхадзе атрымаецца больш глыбока падрыхтаваны і адаптаваны спецыяліст».

Сумяшчэнне вучобы і працы – не заўсёды выпрабаванне на цягавітасць, часам гэта самы хуткі шлях да прафесійнага росту. Студэнт 4 курса спецыяльнасці «Праектаванне, збудаванне і эксплуатацыя газанафтаправодаў і газанафтахосховішчаў» Арцём Ігнаценка на асабістым досведзе даказаў, што «палявая» практыка дае выдатную базу навыкаў. Пра тое, як летняя падпрацоўка ператварылася ў паўнавартаснае працаўладкаванне яшчэ да атрымання дыплома, распавядае сам Арцём: «Пасля размеркавання я буду працаваць майстрам на падземных трубаправодах. У сутнасці, буду забяспечваць газазабеспячэнне двух гарадоў, займацца абслугоўваннем газаразмеркавальных пунктаў і кіраваць брыгадай.

Знайшоў працу даволі проста: год таму нашай навучальнай групе паведамілі, што ВУ «Полацкгаз» шукае супрацоўнікаў на летні перыяд. Я ўладкаваўся туды на падпрацоўку, адпрацаваў два месяцы. Калі кантракт пачаў заканчвацца, я вырашыў аформіць свабоднае наведванне на 4 курсе. У выніку перайшоў на паўстаўкі, і з кастрычніка афіцыйна працую там. Усё пачалося з летняй падпрацоўкі, а перарасло ў паўнацэннае працаўладкаванне паралельна з вучобай.

Што да профілю, то на трэцім курсе я рабіў курсавы праект па сетках газазабеспячэння населеных пунктаў. Цяпер пішу дыплом на гэтую ж тэму. Па сутнасці, мая курсавая і дыплом цесна звязаны з маёй працай, пераддыпломная практыка таксама праходзіла ў ВУ «Полацкгаз». Вельмі дапамагае, што тэорыя адразу кладзецца на практыку: мне значна прасцей разумець прафесію, калі я бачу ўсё «у полі».

Умовамі працы я вельмі задаволены: ёсць розныя выплаты, добры калектыў. Кіраўніцтва лаяльнае, мой начальнік-майстар заўсёды ўваходзіць у становішча: калі трэба падкарэктаваць графік, перанесці змену або падстроіцца пад іспыты, заўсёды ідуць насустрач. У арганізацыі разумеюць, што я ўсё ж такі студэнт, і вучоба ў мяне ў прыярытэце».

Студэнты 4 курса спецыяльнасці «Сацыяльна-педагагічная і псіхалагічная адукацыя» Ірына Сабалеўская і Ягор Зорын сумяшчаюць вучобу з працай у школе.

«Мы прыступілі да працы ў сярэдзіне лістапада, калі частка лекцыйных заняткаў ужо падыходзіла да завяршэння, таму сумяшчаць стала крыху лягчэй. Пры гэтым вялікае значэнне мае разуменне з боку работадаўцы. Кіраўніцтва нашай школы з павагай адносіцца да пытанняў навучання і заўсёды імкнецца знайсці магчымасць, каб мы маглі наведаць універсітэт, калі гэта неабходна.

З боку факультэта таксама аказваецца вялікая падтрымка. У першую чаргу гэта магчымасць навучацца па індывідуальным графіку, дзякуючы чаму становіцца прасцей сумяшчаць вучобу і працу. Выкладчыкі разумеюць, што мы ўжо працуем па спецыяльнасці, таму ставяцца да такіх сітуацый з разуменнем. Калі кантрольная ці тэставая праца супадае з важным мерапрыемствам на працы, яны, як правіла, ідуць насустрач і даюць магчымасць выканаць яе ў іншы час» – дзеліцца Ягор.

Па словах Ірыны, першым і самым важным этапам адаптацыі стаў менавіта калектыў, у якім іх прынялі вельмі цёпла: «Калектыў у нашай школе вельмі дружны. Да нас ставяцца добразычліва – і настаўнікі, і адміністрацыя. Адчуваецца, што тут прынята падтрымліваць адно аднаго. Асабліва хачу адзначыць сваіх непасрэдных калег, з якімі мы працуем у адным кабінеце: яны заўсёды гатовы выручыць, падказаць, падзяліцца вопытам. Калі ў мяне ўзнікае пытанне ці я сумняваюся ў нечым, я ведаю, што да мяне паставяцца з разуменнем. Асобна ўдзячная нашаму сацыяльнаму педагогу – гэта чалавек, які працуе ў школе даўно. Яна вельмі зразумела тлумачыць, як правільна дзейнічаць у розных сітуацыях, падказвае кірункі працы, дапамагае ўбачыць сітуацыю з розных бакоў. Адміністрацыя заўсёды ідзе насустрач, асабліва калі гаворка ідзе пра маю вучобу ці складаныя працоўныя моманты.

Вядома, цяжкасці бываюць як на любой працы. Але тут важна іншае: я ніколі не застаюся з праблемай сам-насам. Калегі заўсёды гатовы падтрымаць, дапамагчы разабрацца і знайсці выйсце. Гэта дае адчуванне надзейнасці і спакоі. У цэлым, я лічу, што мне вельмі пашанцавала з месцам працы і з людзьмі, якія мяне акружаюць».

Многія студэнты асцерагаюцца выходзіць на працу да атрымання дыплома, баючыся прадузятых адносін з-за ўзросту. Ірына адзначае, што маладосць у педагогіцы – гэта не толькі выклік, але і унікальная перавага: «У сілу ўзросту нас успрымаюць інакш, чым дасведчаных педагогаў – і бацькі, і дзеці. Але ў гэтым ёсць і свой плюс: дзеці адчуваюць сябе больш адкрыта, больш ахвотна дзеляцца тым, што іх хвалюе, менш баяцца памыліцца. Гэта дапамагае выбудоўваць даверныя адносіны. З іншага боку, у нас, маладых спецыялістаў, ёсць важная перавага – свежыя веды, сучасныя падыходы. Я заўважыла, што калегі часам цікавяцца тым, чаму нас вучаць ва ўніверсітэце, і гэта становіцца падставай для прафесійнага дыялогу. І так, атрыманыя веды спатрэбіліся мне на практыцы поўнасцю, і вельмі наглядна».

Страх перад невядомасцю ў працы з дзецьмі знікае, калі за плячыма ёсць добрая акадэмічная база, распавядае Ірына: «У маёй працы ёсць дзіця з расстройствам аўтыстычнага спектру. Спачатку я хвалявалася: як выбудаваць узаемадзеянне, як дапамагчы яму камфортна ўключыцца ў агульную працу. Але я яшчэ ва ўніверсітэце працавала валанцёрам і хадзіла ў спецыялізаваныя цэнтры, дзе мы размаўлялі з такімі дзецьмі. Акрамя таго, у нас былі асобныя дысцыпліны па гэтых напрамках. Дзякуючы гэтаму я спакойна злучыла свой досвед і тэарэтычныя веды – і змагла выбудаваць з гэтым дзіцем прадуктыўнае ўзаемадзеянне. Я разумела, як падаць інструкцыю, калі даць паўзу, як счытваць яго невербальныя сігналы. Гэта не значыць, што ўсё было лёгка. Але ў мяне не было страху «я не ведаю, што рабіць». Я проста пачала працаваць, абапіраючыся на тое, чаму мяне вучылі.

І такіх прыкладаў можна прывесці мноства. З кожным днём я пераконваюся: усё, што я чула на тэорыі ва ўніверсітэце, усе методыкі, разборы сітуацый, парады выкладчыкаў – усё ідзе да аднаго: усе веды заўсёды патрэбны. Нават тое, што здавалася абстрактным, раптам становіцца найважнейшым інструментам у канкрэтнай сітуацыі».

Студэнтка адзначае, што сувязь з выкладчыкамі не перарываецца нават пасля працаўладкавання. Настаўніцтва з боку ўніверсітэта дапамагае вырашаць складаныя задачы: «Я вельмі ўдзячная нашым выкладчыкам. Яны не проста чыталі лекцыі – яны наўпрост расказвалі пра рэальныя сітуацыі са школ, разбіралі складаныя выпадкі. І што самае каштоўнае: яны заўсёды гатовы дапамагчы. Калі ў мяне ўзнікалі цяжкасці і я не ведала, як лепш паступіць, я звярталася да выкладчыка. Яна не адмахвалася, мы разам разбіралі праблему, шукалі шляхі вырашэння. Гэта давала мне і спакой, і прафесійную апору».

Ягор прызнаецца, што асцярогі з нагоды сумяшчэння графікаў былі марнымі. Вопыт працы, атрыманы да абароны дыплома, стаў лепшай інвестыцыяй у будучыню: «Практычны досвед немагчыма цалкам замяніць падручнікамі ці лекцыямі. Менавіта праца дапамагае зразумець, наколькі гэтая дзейнасць вам падыходзіць, убачыць рэальныя задачы псіхолага і вызначыцца з тым, у якім напрамку вы хочаце развівацца.

Пры гэтым я б параіў падыходзіць да гэтага рашэння свядома і не спяшацца. У час навучання ёсць дысцыпліны, якія становяцца падмуркам для далейшай практычнай работы. Напрыклад, псіхадыягностыкі, псіхалагічная карэкцыя, асновы псіхалагічнага кансультавання, тэорыя і методыка трэнінгу, а затым крызісная псіхалогія, прафілактыка булінга, спецыяльная псіхалогія, пытанні процідзеяння хатняму гвалту і іншыя. Гэтыя веды сапраўды дапамагаюць адчуваць сябе больш упэўнена, калі пачынаеш працаваць.

І самае галоўнае – не баяцца зрабіць першы крок. Дзякуючы падтрымцы ўніверсітэта і працадаўцы сумяшчаць вучобу і працу цалкам рэальна. А праца па спецыяльнасці дазваляе не толькі атрымаць каштоўны досвед, але і пераканацца, што ты зрабіў правільны выбар прафесіі».